اهداف دوره ابتدایی از دیدگاه شورای عالی آموزش و پرورش

اهداف دوره ابتدایی (مصوب ششصدوچهل و هفتمین جلسه شورای عالی آموزش و پرورش)

در راستای رسالت و ماموریت آموزش و پرورش و جهت­دهی به رشد همه­جانبه دانش­آموزان بر پایه تعالیم و دستورات دین مبین اسلام، اهداف دوره ابتدایی به شرح زیر تعیین می­شود. مدیران، برنامه­ریزان و همه افرادی که در تعلیم و تربیت دانش­آموزان نقشی برعهده دارند. مکلفند در برنامه­ریزی امور، سازماندهی فعالیتها و انجام وظایف مربوط به­گونه­ای اقدام نمایند که تا پایان دوره تحصیلی دستیابی دانش­آموزان به اهداف تعیین شده ممکن باشد (1-رعایت اصول 12 و 13 قانون اساسی برای اقلیت­های دینی الزامی­است).

اهداف اعتقادی

  1. اصول دین را می­داند و به آن معتقد است.
  2. خداوند را دوست دارد و او را بهترین یاور و کمک می­کند.
  3. با زندگی انبیا اولوالعزم به ویژه نبی­اکرم(ص) و معصومین تا حدودی آشناست و آنان را دوست دارد.
  4. با معنای معاد آشناست و می­داند که انسان در کارهایی که انجام می­دهد نزد خداوند پاسخگو است.
  5. به اولیا دین، بزرگان و شخصیت­های اسلامی احترام می­گذارد.
  6. معنای تولی و تبری را می­داند.
  7. قرآن را از رو می­خواند و یا ترجمه برخی از سوره­ها آشنایی داشته و از حفظ می­خواند.
  8. ترجمه بعضی از احادیث ساده را می­داند.
  9. نماز را به درستی می­خواند و با احکام ضروری مربوط به نماز و روزه آشنا است.
  • نمازهای وجب را با رغبت می­خواند.(برای دختران)
  • افراد محرم و نامحرم را تشخیص می­دهد و احکام مربوط را رعایت می­کند.
  • با مسائل مربوط به سن تکلیف و تقلید آشنا است و احکام را در ضرورت می­داند و به آن عمل می­کند(برای دختران)
  • با حلال و حرام است و احکام مربوط را در حد ضرورت رعایت می­کند.
  • معنای امر به معروف و نهی از منکر را می­داند.
  • به مجاهدین در راه خدا و شهدا احترام می­گذارد.
  • زمان­ها و مکان­های مقدس و مهم را می­شناسد.
  • به حضور در مسجد علاقه نشان می­دهد و آداب آن را می­داند.

 

اهداف اخلاقی

  1. راستگو و امین باشد.
  2. مودب و مهربان است.
  3. به عهد خود پای­بند است.
  4. مظاهر حیا و عفت در او آشکار است.
  5. احترام به بزرگترها را وظیفه خود می­داند و به نظرات آنها توجه می­کند.
  6. از والدین اطاعت می­کند.
  7. شجاع و صبور است.
  8. تمیز است و پاکیزگی را دوست دارد.
  9. تکالیف شخصی روزانه خود را شخصا انجام می­دهد.
  • برای رسیدن به موفقیت پشتکار دارد و تلاش می­کند.
  • پوشش اسلامی را دوست دارد و آن را رعایت می­کند.
  • اوقات فراغت خود را با فعالیتها و بازی­های مناسب پر می­کند.
  • امیدوار و بانشاط است و از مواجهه با مشکلات نمی­هراسد.
  • ظاهری آراسته دارد.
  • خطا و اشتباه دیگران از کلمات محبت­آمیز و دوستانه استفاده می­کند.
  • برای رفتارهای خود با دیگران دلیل دارد.
  • در ارتباط با دیگران از کلمات محبت­آمیز و دوستانه استفاده می­کند.
  • برای انجام کارهای خود و دوستانش را به زحمت نمی­اندازد.
  • به همکلاسان و همسالان خود در انجام وظایف یادگیری کمک می­کند.
  • در برابر رفتارهای ناپسند خود پوزش خواسته و رفتار خود را اصلاح می­کند.
  • نظم و انضباط را در خانه، مدرسه و اجتماع رعایت می­کند.

 

اهداف علمی و آموزشی

  1. نسبت به شناخت پدیده­ها کنجکاو است.
  2. در فکر کردن، شنیدن، گفتن و بیان مقصود، خواندن و نوشتن و حساب کردن مهارت کافی دارد.
  3. با زبان فارسی آشنایی دارد و می­تواند از کتاب و روزنامه استفاده کند.
  4. به اهمیت و ارزش اطلاعات و اطلاع­رسانی در زندگی آگاه است.
  5. ارزش علم را در انجام درست کارها تا حدی می­داند.
  6. مهارت­های اولیه برای زندگی در جامعه را کسب کرده است.
  7. با نحوه یادگیری خود تا حدودی آشناست.
  8. به مطالعه کتاب علاقمند است.

 

اهداف فرهنگی هنری

  1. به زیبایی­های طبیعت توجه دارد و هماهنگی آن را دوست دارد.
  2. در زمینه­های هنری از زیبایی در پدیده­های طبیعی الگو می­گیرد.
  3. از مشاهده آثار هنری لذت می­برد.
  4. ذوق و خلاقیت هنری خود را در انجام فعالیتها نشان می­دهد.
  5. سنت­ها، پدیدیه­ها و آثار موزون را دوست دارد.
  6. با برخی از آثار معروف هنری آشنا است.
  7. به خواندن اشعار و قصه­های مناسب علاقه­مند است.
  8. برخی از آداب فرهنگی و اجتماعی اسلامی ایرانی را می­داند و برای آنها ارزش قائل است.
مطلب مشابه :  سبک های مدیریت از منظر روانشناختی

 

اهداف اجتماعی

  1. وظایف خود را در مقابل خانواده، دوستان و همسایگان می­داند.
  2. اعضای خانواده خود را دوست می­دارد و در انجام کارها به آنها کمک می­کند.
  3. به معلمین و اولیای مدرسه احترام می­گذارد.
  4. به حق خود قانع است و حقوق دیگران را رعایت می­کند.
  5. برای بدست آوردن حق خود از راه­های درست تلاش می­کند.
  6. همکلاسی­های خود را دوست دارد و به آنها کمک می­کند.
  7. همکاری با دیگران را دوست دارد.
  8. در بازی­ها و فعالیت­های گروهی شرکت می­کند.
  9. مقررات مدرسه را می­داند و به آنها عمل می­کند.
  • به رعایت مقررات اجتماعی علاقه نشان می­دهد.
  • به انجام وظایف و مسئولیت­هایی که برعهده او می­گذارند، پای­بند است.
  • نظرات اصلاحی دیگران را مورد خود می­پذیرد.
  • اشتباهات دیگران را با رعایت احترام به آنها تذکر می­دهد.
  • در برابر خدمت دیگران قدرشناس است و از آنها تشکر می­کند.
  • آداب سخن گفتن را رعایت می­کند.
  • خدمت کردن به میهن و مردم خود را دوست دارد.

اهداف زیستی

  1. از حواس خود به خوبی محافظت و استفاده می­کند.
  2. در نشستن و راه رفتن و استفاده از قوای بدنی به درستی عمل می­کند.
  3. بهداشت فردی و اجتماعی را رعایت می­کند.
  4. در حفظ محیط زیست کوشا باشد.
  5. با تمرین­ها و بازی­های مناسب، قابلیت­های جسمی خویش را افزایش می­دهد.
  6. نکات ایمنی را می­داند و رعایت می­کند.
  7. اهمیت مصونیت در برابر امراض را درک می­کند.
  8. در حفظ و سلامتی خود و دیگران تلاش می­کند.

 

اهداف سیاسی

  1. نظام جمهوری اسلامی ایران را می­شناسد. به پرچم کشور احترام می­گذارد و سرود ملی را از حفظ می­خواند.
  2. با زندگی بنیان­گذار جمهوری اسلامی ایران آشنا است و از او به بزرگی یاد می­کند.
  3. اهمیت استقلال و آزادی را در پیشرفت جامعه درک می­کند.
  4. به حکومت دینی و ولایت فقیه علاقه­مند است.
  5. مسلمانان را دوست دارد و نسبت به امور آنان بی­تفاوت نیست.
  6. اقوام مختلف ایرانی را می­شناسد و با آنان احساس همبستگی می­کند.
  7. افراد عدالتخواه و حق­طلب را دوست می­دارد.
  8. سران کفار و مشرکین صدر اسلام را می­شناسد و با اعمال آنها نسبت به پیامبران و مسلمین آشنا است.
  9. سران کفار و مشرکین معاند با اسلام را در زمان حاضر می­شناسد.
  • با مفهوم وحدت و امنیت ملی آشنا است.

 

اهداف اقتصادی

  1. کار کردن را دوست دارد و به افرادی که کارهای مفید دارند احترام می­گذارد.
  2. وسایل خود را تمیز و سالم نگه می­دارد.
  3. تن­پروری، بیکاری و راحت­طلبی را از عوامل شکست فرد و جامعه می­داند.
  4. در حفظ اموال عمومی به عنوان ثروت ملی می­­کوشد و در استفاده از آنها درست عمل می­کند.
  5. مالکیت خود و دیگران را تمیز می­دهد و به مالکیت دیگران احترام می­گذارد.
  6. مشاغل و حرف موجود در محیط زندگی خود را می­شناسد.
  7. به استفاده از تولیدات داخلی علاقه­مند است.

 

تحقیقات پیشین

تحقیقات داخلی

عباسی و هاشمی (1391) در پژوهش خود به بررسی وضعیت آموزش صلح در مدارس شهرستان لامرد پرداختند که نتایج پژوهش ایشان نشان داد، برنامه­های آموزش صلح از دیدگاه معلمان وضعیت مطلوبی ندارد و در این زمینه ضعف برنامه­ی درسی از حیث محتوا از دیدگاه معلمان به عنوان مهم­ترین عامل معرفی شده است.

فلاح نودهی (1388) ، در پژوهش خود با عنوان ” بررسی مؤلفه­های آموزش صلح یونسکو در اسناد و مدارک جمهوری اسلامی ایران: سند چشم انداز بیست ساله جمهوری اسلامی ایران، اهداف کلی آموزش و پرورش ایران، اهداف دوره متوسطه” نتیجه گرفتند در سند چشم انداز بیست ساله جمهوری اسلامی ایران، مؤلفه­های حقوق بشر و دموکراسی، تعاون و همبستگی، حفظ فرهنگ ها دارای بیشترین فراوانی می­باشد و به مؤلفه­ی انترناسیونالیسم توجهی نکرده است. در اهداف آموزش و پرورش ایران مؤلفه­ی خود و دیگران دارای بیش­ترین فراوانی و مؤلفه­های حقوق بشر و دموکراسی، تعاون و همبستگی، انترناسیونالیسم ، حفاظت از محیط زیست و معنویت کمترین فراوانی را به خود اختصاص داده­اند. در اهداف دوره متوسطه بیش­ترین فراوانی مربوط به مؤلفه­ی خود و دیگران و کم­ترین فراوانی مربوط به مؤلفه­های انترناسیونالیسم و حفاظت از محیط زیست می­باشد.

مطلب مشابه :  مفهوم یادگیری خودتنظیمی (خود نظم داده شده) از منظر روانشناختی

فتحی واجارگاه و اسلامی (1387) در پژوهش خود با عنوان ” بررسی میزان توجه به آموزش صلح در برنامه­ی درسی دوره­ی ابتدایی از دیدگاه کارشناسان تعلیم و تربیت، متخصصان برنامه­ریزی درسی و معلمان مقطع ابتدایی شهر تهران”  نتیجه گرفتند:

  1. کارشناسان برنامه ریزی درسی میزان توجه به مؤلفه­های آموزش صلح را در طراحی برنامه درسی بسیار و نسبتا کم ارزیابی نموده اند.
  2. معلمان آموزش صلح در حیطه ارزشیابی و اجرا را نسبتا ضعیف ارزیابی کرده اند.
  3. بین دیدگاه متخصصان تعلیم و تربیت و کارشناسان تفاوت معناداری وجود ندارد.

در تحقیق دیگری که توسط قادری، محسن­پور، نقیب زاده (1387) با موضوع تبیین برنامه درسی صلح محور در فلسفه کانت انجام شده است به تحلیل محتوای تئوری کانت پرداخته شده است و راهکارهایی برای محتوای کتب درسی پیشنهاد شده است که در ذیل به آن­ها اشاره می­کنیم:

کانت از  این منظر که هم بر رویکردهای شناختی و اخلاقی صلح و هم بر رویکردهای کلام ملی و بین­المللی تأکید می­ورزد و هم­زمان نگاهی واقع­گرایانه و نه مایوسانه، آرمان­گرا و نه رمانتیک، به مقوله  صلح دارد، منحصر به فرد است. این­که فیلسوف بزرگی مانند کانت چگونه به موضوع صلح اندیشیده و طرح فلسفی او برای برپایی صلح پایدار چه بوده، موضوع مناسبی برای تحلیل و تدوین برنامه درسی صلح است. زیرا او مقاله مفصلی با عنوان “صلح پایدار : یک طرح فلسفی” دارد. کانت نیل به صلح را از چهار عامل متاثر دانسته است: عامل نخست، انسان خردمندی است که بی­تناقض به پدیده­های جهان و به اعمال خود فکر می­کند و هم­زمان از نگاه دیگران نیز می­اندیشد. عامل دوم، انسان اخلاقی است که دارای اراده است، آزاد است و در پرتو آزادی، آگاهانه اعمال خویش را برحسب تکلیف و نه برحسب نتایج انتخاب می­کند.

در سطح ملی، کانت به یک نظام جمهوری عقیده دارد که تابع اراده اکثریت آرای مردم است. در سطح بین­المللی نیز اندیشه تشکیل فدراسیون دولت­های آزاد با حداقل نهادینگی را پیشنهاد می­کند. به باور او تشکیل این فدراسیون خود وسیله تحقق اندیشه و غایت والاتری با عنوان ایده جهان وطن و شهروند جهانی است. کانت عقیده دارد که غایتی طبیعی، انسان را به سوی جهان وطنی سوق می­دهد؛ ولی زمانی این غایت به نتیجه خواهد رسید که زندگی انسانی، سراسر اخلاقی شود و خود در همه شئون سیاسی و اجتماعی به کار گرفته شود.

با توجه به آرای کانت، یک دیدگاه تلفیقی برنامه درسی صلح با خصیصه­های خودآیینی، تجربه محوری، مردم سالاری، فرایندمحوری، عمل­گرایانه، بازسازی­گرایانه و انتقادی معرفی شده است:

  1. مهارت­های صلح
  2. مطالعات کلان صلح
  3. مطالعات تلفیقی صلح.

امروزه صاحب­نظران حوزه­های متفاوت، ایرادهایی بر فلسفه صلح کانت وارد می­آورند و اخلاق کانتی، به دلیل صوری بودن، مورد انتقاد قرار گرفته است. زیرا او به نفس عمل توجه دارد و نتایج عمل را نادیده می­گیرد. طرفداران کثرت­گرایی فرهنگی نیز از لایتغیر بودن اصول اخلاقی کانت انتقاد می­کنند. زیرا این اصول به نوعی یگانگی اخلاقی اشاره می­کند که با تنوع اخلاقی اشاره می­کند که با تنوع اخلاقی در میان ملت­ها و گروه­های انسانی در سراسر جهان در تضاد است.

در تحقیق که توسط فتحی واجارگاه (1382) با موضوع “بررسی جایگاه صلح و جنگ در کتب درسی دوره ابتدایی کشور پرداخته شده است به تفضیل به بررسی برنامه درسی کتب درسی مقطع ابتدایی ایرن پرداخته شده است. نتایج بدست آمده حاکی از آن بود که از مجموع مفاهیم موجود کتب درسی بر صلح بیشتر از جنگ و خشونت تاکید شده است. اما توجه به این واقعیت که 2 درصد از محتوای کتاب های درس مروج جنگ و خشونت می­باشند بیانگر این است که محتوای درسی نیازمند اصلاحات و بازنگری جدی می­باشد. همچنین نتایج این پژوهش نشان داد مفاهیم مطرح شده در رابطه با آموزش صلح فاقد برنامه­ریزی مدون قبلی می­باشد که ضرورت دارد کمیت و کیفیت مطالب مورد بررسی مجدد قرار گیرد.