تعریف، ابعاد و ماهیت فرهنگ از دیدگاه جامعه شناسی

  1. رابطه مدرسه و جامعه

مدرسه نهادی است که در جامعه شکل می­گیرد. عوامل اصلی در مدرسه دانش­آموزان هستند که به عنوان گروه یادگیرندگان در مقابل جامعه قرار دارند و بدون توجه به خواسته­های آنان آموزش و پرورش نمی تواند نقش موثری داشته باشد. مدارس بنا به خواست گروه­های مختلف اجتماعی به وجود آمده­اند و وظایف آن­ها را می­توان در موارد زیر خلاصه کرد:

  • جامعه پذیر کردن
  • انتقال سرمایه­های تمدن به نسل معاصر
  • آماده کردن نوجوانان برای مشاغل و حرفه­ها
  • کمک به حفظ یکپارچگی جامعه(فرجاد، 1379)

در ادامه به تعرف مقوله فرهنگ و نقش آن در ارتباط بین جامعه و مدرسه پرداخته شده است.

 

  • تعریف، ابعاد و ماهیت فرهنگ

فرهنگ مقوله وسیعی است که در جامعه شناسی برا ی آن بیش از پانصد تعریف بیان شده است. البته آن را به اختصار می توان این گونه تعریف کرد: “فرهنگ عبارت است از مجموعه سرمایه­هایی که رفتار انسان را از حیوان مشخص و ممتاز می سازد.” بر این اساس، فرهنگ، مجموعه پیچیده­ای است که در بردارنده اطلاعات،باورها،هنرها، اخلاق، قوانین، آداب و رسوم، گرایشهای گوناگون قابلیتها و عادتهای روزانه که آدمی با عضویت در یک اجتماع، به دست می آورد.(تقی پور، 1387ص291)

فرهنگ می­تواند به عنوان یک روش زندگی تعریف شود، بویژه هنگامی که به عادت ها، رسوم، سنت ها، و عقاید منتقل شده از نظر اجتماعی، که گروه خاصی از افراد را در زمان خاصی توصیف می­کند، ارتباط دارد. فرهنگ، شامل رفتارها، آداب، گرایش ها، هنجارها، ارزش ها، سبک های ارتباطی، زبان، آیین معاشرت، روحیات معنوی، مفاهیم سلامتی و درمان، عقاید، و رسوم معمول یک گروه نژادی، مذهبی و یا اجتماعی است. فرهنگ، لنزی است که از طریق آن به دنیا نگاه می کنیم. زمینه ای است که در آن ما جهان را درک کرده و آن را به فعالیت وا می داریم و فرهنگ بر اینکه ما چگونه یادگیری را به انجام می رسانیم، مشکلات را حل می کنیم و بر آموزش، تأثیر می­گذارد. فرهنگ ها با گذشت زمان تغییر می کنند،  در بین کلاس و جنسیت ، و حتی میان خانواده ها و افراد متفاوت است. یک موسیقی که ما از آن لذت می بریم، چگونگی صرف زمان فراغتمان، آنچه که درباره ی آن صحبت می کنیم، و آنچه که می خوریم، نمونه هایی از تفاوت­های فردی میان یک گروه فرهنگی است. کراس[1] می نویسد: “متخصصانی که مانند نسل­های قبل به فرهنگ می اندیشند، کسانی که فرهنگ را خیالی می دانند، یا کسانی که نمی توانند فرهنگ را به عنوان سیستمی پیچیده، پویا و در حال تغییر ببینند، به سرعت با کمبود هدف­های مؤثر روبرو خواهند شد”.(saifer, Edwards&… .2005.p2)

مطلب مشابه :  پیامدها و تاثیرات هنر از دیدگاه روانشناسان

توجه به نیازها و مسائل زندگی دانش­آموزان یک ضرورت برای برنامه­درسی است. اما در عین حال دانش­آموزان نیاز به یادگیری مطالبی دارند که شاید ضرورت آن در حال حاضر احساس نشود آموزش مبتنی بر استانداردها و پاسخ­گو از نظر فرهنگی هر دو بعد نیاز دانش­آموزان و یادگیری مطالب دیگر را مد نظر قرار می­دهد.

 

  • استانداردها و واکنش های فرهنگی مبنای یکدیگر

آموزشی که مبتنی بر استانداردها و از نظر فرهنگی پاسخ­گو باشد، پیوستگی دو جنبه ی مهم از تحصیل را نشان می­دهد.گینسبرگ [2] بیان می­کند:”در مورد هر دو نوع آموزش یعنی آموزش پاسخگو از نظر فرهنگی، و آموزش مبتنی بر استانداردها به طور جداگانه مطالب زیادی نوشته شده است، اما موضوع پیوستگی رویکردهاست که جهت هدف تحصیلات عالی همه ی دانش آموزان مهم است. آموزش پاسخگو از نظر فرهنگی، بوسیله ی افزایش انگیزه و تعهد، به نیازهای دانش آموزان اشاره دارد ، و آموزش مبتنی بر استانداردها، برای همه ی دانش آموزان فرصتی جهت یادگیری جدی و سطح بالا فراهم می آورد”. آموزش CRSB یعنی انجام هر دو نوع آموزش، با هم. آموزش CRSB به فرهنگ دانش آموزان بها داده و آن فرهنگ را به عنوان یک توانایی در تحصیلات آنها به کار می برد، و آنها را با برنامه ریزی درسی مرتبط و سخت به چالش می کشد. هندرسون[3] بیان می­کندکه، آموزش CRSB نیز تا حدودی موفق می شود، زیرا مشارکت­های قوی تر و عمیق تری را بین مدرسه، خانواده و جامعه ترویج می دهد که اثبات شده این امر تحصیلات دانشگاهی را بهبود می بخشد. راهکارهای آموزش CRSB چنین مشارکت هایی را رواج می دهد زیرا آنها فرهنگ خانوادگی و اجتماعی را به روش های معناداری به کلاس مدرسه و کلاس درس می آورند. وقتی که محتوا و روش های برنامه ریزی درسی با معیارها، رفتارها، اهداف و آداب و رسوم محلی آمیخته می شود، دانش آموزان و خانواده ها احساس می کنند که پیوند مستقیمی میان زندگی در خانه و در مدرسه وجود دارد. هنگامی که معلمان از توانایی های فرهنگ های محلی استفاده کرده و به آن بها می دهند، آنها پیام مثبتی می فرستند که می تواند روابط مدرسه را با اعضای خانواده و جامعه بهبود ببخشد.(saifer Edwards&… .2005)

مطلب مشابه :  دوازده ویژگی قاتلان سریالی

چرا تمرکز بر فرهنگ؟ فرهنگ غالب در آمریکا، در همه ی جنبه های اغلب مدارس، از برنامه ریزی درسی گرفته تا روشی که معلمان از آن طریق آن با دانش آموزان تعامل می کنند و همچنین در چگونگی ارتباط ما با خانواده­ها، منعکس می شود. در واقع تمرکز بر فرهنگ در برنامه درسی پل ارتباطی بین برنامه درسی و زندگی دانش­آموزان است و هر چقدر که این تمرکز به درستی صورت بگیرد به همان نسبت برنامه­های درسی برای دانش­آموزان، والدین آ­نها و جامعه معنادارتر خواهد بود. (همان، 6)

تفاوت اجتماعی-فرهنگی چیست؟ در این زمینه، تفاوت اجتماعی-فرهنگی شامل نژاد، طبقه، توانایی، شرایط و روش­های مختلف یادگیری، قومیت، سن، جنسیت، گرایش جنسی، دین، ملیت، و ابعاد دیگری است که هویت فرد دانش آموز را می سازد و بر تجربه ی یادگیری او تأثیر می گذارد. بنابراین، تنوع باید بوسیله ی معلمان جدی گرفته شود. این تنها راه مطمئن شدن از این است که دانش آموزان با هر پیش زمینه ای و بدلیل احتیاجات و روش های یادگیری منحصر به فردشان محروم نشده و به حاشیه کشانده نمی شوند، بلکه در عوض بوسیله ی سیستم آموزشی حمایت شده و تحصیلاتی بدست می آورند که به آنها کمک می کند تا به نهایت توانایی شان دست پیدا کنند.مدارس، محیطی اجتماعی فراهم می کنند که در آن دانش آموزان می توانند راه هایی را یاد بگیرند که از طریق آن با تفاوت های اجتماعی-فرهنگی کنار بیایند. در اشاره به تفاوت اجتماعی-فرهنگی از طریق برنامه ریزی درسی، مهم است که در مورد چگونگی طراحی محتوای برنامه درسی، ساختار اجرا، و تنظیم معیار سنجش، بیاندیشیم.(Addressing Socio-Cultural Diversity through the Curriculum.2011)

 

[1]Cross

[2]Ginsberg

[3]Henderson