منبع پایان نامه با موضوع قانون مجازات، قصاص، ارتکاب جرم

سابق در مواد مذکور در زمینه جرایم ارتکابی در حالت خواب نموده است. چنانکه در بند الف ماده 292 نیز، صراحتا جرم مذکور را خطای محض قلمداد نموده است. و در این ماده نیز به مثابه ماده 295 قانون سابق به بیان مصادیق جرم خطای محض پرداخته لکن بر خلاف ماده سابق که در بند الف، جرم خطای محض را تعریف مینمود، در این ماده تعریفی از نوع جنایت به چشم نمیخورد.
مقنن در قانون مجازات اسلامی 1392 ” خواب را” به عنوان یکی از علل رافع مسوولیت کیفری در در قسمت کلیات مطرح نموده که برخلاف قانون سابق در باب قصاص و دیات آمده بود، که میتوان در این مورد به پیشرفت قانون مذکور اشاره نمود.همچنین در قانون فعلی قانونگذار، با ذکر عنوان ” و مانند آن ها ” در متن ماده، ظاهرا آن را از حالت حصری خارج و دامنه شمول موارد مشابه، مانند هیپنوتیزم را ذیل ماده، گسترش داده است. نکته دیگری که در ارتباط با ماده 153 قانون فعلی به چشم میخورد اینکه، در قانون سابق، در مادتین مربوطه، مقنن صرفا از لفظ کشتن، تلف و نقص عضو، به عنوان نمود خارجی جرائم مذکور سخن گفته بود، لیکن در ماده فعلی قانونگذار با ذکر عنوان ” مرتکب رفتاری ” دامنه شمول جرایم متصوره ارتکابی را گسترانیده است. و همچنین در قانون فعلی بر خلاف قانون سابق که صرفا به انتفای قصاص اشاره نموده بود (ماده 225 قانون سابق )، به انتفای مجازات به طور کلی اشاره نموده است. و اما نوآوری قانون فعلی در قسمت اخیر ماده 153 که صراحتا مقرر میدارد: “…مگر اینکه شخص با علم به اینکه در حال خواب یا بیهوشی مرتکب جرم میشود، عمدا بخوابد و یا خود را بیهوش کند.” در این قسمت شخص را واجد مسوولیت کیفری تحت عنوان جرم عمدی و به تبع آن قابل مجازات دانسته است.
قانونگذار در صورتی افراد را مستوجب کیفر‌می داند که با اختیار و اراده کامل مرتکب عمل خلاف نظم عمومی شوند. اما اگر شخص بدون قصد و اراده مرتکب جرمی شود و قانون را نقض کند نمی توان او را مجازات کرد از جمله مواردی که رافع مسئولیت کیفری است و باعث‌می شود مرتکب جرم، مجازات نشود جنایت در خواب طبیعی و خواب مصنوعی(هیپنوتیزم) است. جنایت در خواب طبیعی یعنی اینکه شخص در خواب بغلتد یا راه برود و مرتکب جنایتی شود. جنایت در خواب در بعضی حالات‌می تواند خطای محض، شبه عمدی و یا عمدی باشد :
الف- خطای محض بودن جنایت در خواب. در تحلیل ماده 153 قانون مجازات اسلامی، میتوان گفت، قانونگذار در ماده مذکور، بیان داشته که، در صورتی که شخص در خواب مرتکب جنایتی شود و هیچ عمدی در ارتکاب جرم نداشته باشد و قصوری هم نکرده باشد مرتکب جرم خطای محض شده است و مرتکب را از مسئولیت کیفر مبری دانسته است. چنانکه در قسمت اول ماده 153 قانون فوق مقرر آمده است که: ” هر کس در حال خواب، بی هوشی و مانند آن ها مرتکب رفتاری شود که طبق قانون جرم محسوب‌می شود مجازات نمی گردد…” و همچنین قانونگذار در بند الف ماده 292 جنایت در حال خواب و مانند آن را خطای محض دانسته است.
چنانچه قسمت اول ماده 153 و بند الف ماده 292 هم بیان داشته? تنها در صورتی که شخص در خواب هیچ نیت قبلی مبنی بر ارتکاب جرم نداشته باشد مجازات نمی شود در این مورد تفاوتی بین خواب طبیعی یا خواب مصنوعی نیست یعنی حتی اگر مرتکب توسط شخص هیپنوتیزم کننده به خواب رود و بدون قصد و نیت قبلی مرتکب جرمی شود در اینجا به استناد ماده 153 و بند الف ماده 292 قانون مجازات اسلامی فعلی، قتل خطای محض تلقی‌می شود. چرا که در خطای محض مرتکب نه قصد جنایت دارد و نه تقصیر مرتکب شده است. اما اگر هیپنوتیزم کننده عمدا شخص را هیپنوتیزم کند و به خواب ببرد به گونه ای که، شخص هیپنوتیزم شده هیچ اراده ای از خود نداشته باشد و همچنین بدون نیت قبلی باشد و تحت دستور او جنایتی انجام دهد در اینجا شخص هیپنوتیزم کننده مسئول است و مجازات‌می شود نه فرد هیپنوتیزم شده، چون در واقع هیپنوتیزم شده مثل ابزاری در دست هیپنوتیزم کننده‌می باشد و سبب اقوی از مباشر تلقی‌می شود. البته ذکر این نکته ضروری است، که دراین حالت بدلیل اقوی بودن سبب از مباشر، یعنی تأثیر بیش از اندازه هیپنوتیزم بر روان شخص و با مسلوب الاراده شدن شخص، مجازات اصلی در انتظار هیپنوتیزور خواهد بود. در پرونده‌ی سرقت مسلحانه از بانکی کوچک در کپنهاگ دانمارک، پال هاردت309 شهروند قابل اعتماد و بی‌آزار، با اسلحه گرم وارد بانک گردید و بدون آنکه تقاضای وجهی از باجه‌دار نماید، با شلیک اسلحه دو نفر از کارمندان بانک را می‌کشد. در محکمه قاتل مدعی شد، توسط شخصی به نام بجورن نیلسون310 هیپنوتیزم شده و وی در طول سه ماه، سه بار در هفته، از او خواسته بود تا علی‌رغم میل باطنی‌اش، اقدام به قتل نماید.
دادگاه با روانکاوی متّهم به این نتیجه رسید، وی در حالتی نیمه هوشیار و خارج از حالت عادی و تحت تأثیر خواب‌های وسوسه‌انگیز و پی در پی ناشی از هیپنوتیزم، دست به انجام چنین کاری زده و در تحریک او به انجام جنایت عامل بیرونی دخالت داشته است. نهایتاً با بستری شدن پال هاردت در بیمارستان روانی به مدّت دو سال، نیلسون به علّت جنایت عجیب خویش که همان وادار کردن دیگری به آدمکشی از طریق هیپنوتیزم بود، به حبس ابد محکوم گردید.311
و قانون در چنین شرایطی، عاقله را مسئول پرداخت دیه مقرر دانسته است و عاقله را نیز? در صورتی مکلف به پرداخت میداند که علاوه بر داشتن نسب مشروع، عاقل، بالغ و در مواعد پرداخت اقساط دیه، تمکن مالی داشته باشد.312
ب- شبه عمد بودن جنایت در خواب. قانونگذار در قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 در بند پ ماده 291 مقرر داشته هر گاه جنایت به سبب تقصیر مرتکب واقع شود، مشروط بر اینکه جنایت واقع شده یا نظیر آن مشمول تعریف جنایت عمدی نباشد جنایت شبه عمدی محسوب‌می شود. بنابراین چنانچه در بند پ ماده فوق هم اشاره شده? هر جنایتی که به سبب تقصیر مرتکب اتفاق بیفتد و مشمول ماده 290 و جنایات عمدی نباشد شبه عمدی محسوب‌می شود و تقصیر هم عبارت است از بی احتیاطی و بی مبالاتی. اگر شخصی که‌می داند در حال خواب راه‌می رود بایستی احتیاط کرده و اسلحه یا چاقو در زیر بالش خود قرار ندهد یا اگر‌می داند در خواب‌می غلتد نبایستی طفل خردسالی را کنار خود بخواباند چرا که احتمال وقوع جنایت وجود دارد اما اگر شخصی این کار را انجام داد و جنایتی اتفاق افتاد به دلیل تقصیر کردن قتل شبه عمد تلقی‌می شود و مستند آن ماده 290 بند پ آن‌ می باشد و پرداخت دیه به عهده خود جانی‌می باشد.
ج- عمدی بودن جنایت در خواب. قانونگذار در ماده 153 قانون مجازات اسلامی مقرر داشت هر کس در حال خواب، و مانند آنها مرتکب رفتاری شود که طبق قانون جرم محسوب‌می شود? مجازات نمی گردد مگر اینکه شخص با علم به اینکه در حال خواب یا بیهوشی مرتکب جرم‌می شود عمداً بخوابد و یا خود را بیهوش کند و در تبصره ماده 292 مقرر داشته هر گاه مرتکب آگاه و متوجه باشد که اقدام او در حال خواب و مانند آنها موجب جنایت بر دیگری‌می گردد جنایت عمدی محسوب‌می شود. بنابراین چنانچه مواد فوق هم مقرر داشتند جنایت در خواب هم‌می تواند جنایت عمدی تلقی شود آن هم در صورتی که شخص مرتکب عمداً بخوابد تا در حال خواب مرتکب جرم گردد? که این موضوع از نوآوری های قانون مجازات اسلامی مصوب 1392‌می باشد چرا که قانونگذار سابق این مورد را پیش بینی نکرده بود هر چند گروهی بصورت مطلق جنایت در حال خواب و بیهوشی را به دلیل عدم اراده و قصد خطای محض دانسته و با عمدی بودن این موضوع موافق نمی باشند اما قانونگذار ما آن را بصورت صریح پیش بینی کرده است.یعنی اگر شخصی اتفاقی در خواب و بیهوشی مرتکب جنایت شود خطای محض خواهد بود اما اگر سوء نیت داشته و قصدش این بوده که در خواب مرتکب جنایتی شود و مرتکب جنایت هم شود این جنایت، جنایت عمدی خواهد بود و مرتکب آن قصاص‌می شود. در این حالت بنظر‌می رسد تفاوتی بین جنایت در خواب طبیعی و خواب مصنوعی در هیپنوتیزم نمی باشد در بیان ماهیّت خواب مصنوعی بیان گردید، خوابواره و آرامش بعد از هیپنوتیزم، خواب نیست، بلکه تمرکز فکری است که با ازدیاد ادراک خارق‌العاده حواس همراه است. هیپنوتیزم شده‌ها برخلاف آدم‌هایی که در خواب طبیعی هستند، از چیزهای در حال وقوع اطراف خود باخبرند. این ادعا با توجّه به تفاوت الگوهای فعالیت مغزی اشخاص در هنگام هیپنوتیزم با الگوهای فعالیت مغزی آنان در حالت‌ عادی و تفاوت امواج مغزی در این حالت با امواج مغزی در حالت خواب طبیعی، ثابت شده است. این واقعیتی است که علم جدید آن را ثابت کرده است.
افرادی که تحت تأثیر هیپنوتیزم مرتکب جنایت می‌گردند، ممکن است به احتمال زیاد میل باطنی به ارتکاب جرم داشته باشند. زیرا در چنین شرایطی نمی‌توان فرد را به انجام کاری که از آن نفرت دارد، اجبار نمود. در حالت هیپنوتیزم شخص دارای اراده و اختیاری است، که با قصد معیّن و معلوم و با داشتن شعور می‌تواند به ارتکاب جرم عمدی مبادرت نماید.313 بنابراین، با عنایت به امکان ارتکاب جرایم عمدی از سوی شخص هیپنوتیزم شده، اگر شخص با هدف ارتکاب جرم خود را در دسترس هیپنوتیزور قرار دهد یا خود را هیپنوتیزم کند، مجازات وی نیز امری معقول و منطقی به نظر می‌رسد.
مجرم هیپنوتیزم شده، به عنوان مباشر جرم، براساس نوع رفتار مجرمانه‌ای که انجام می‌دهد و پس از تطبیق آن با قوانین کیفری و هیپنوتیزور نیز با توجه به شرایط حاکم بر موضوع، دفعات و مراتب جرم و به واسطه تحریک، ترغیب، تهدید و تطمیع شخص به ارتکاب جرم و یا تسهیل در وقوع آن به عنوان معاون جرم قابل تعقیب کیفری است. و در هر دو صورت جنایت، عمدی خواهد بود.
گفتار دوم- جبران ضرر و زیان ناشی از جرم شخص خواب
لفظ”ضرر” که در مقابل نفع استعمال‌می شود در لغت به معنی نقصان و زیان است و زیان نیز که ضد سود‌می باشد به معنی خسارت است. بنابراین ضرر، زیان و خسارت در لغت مترادف یکدیگر استعمال‌می شوند. ضرر و زیان عنوان خاص قانونی است، که قانون‌گذار تعریفی از آن بعمل نیاورده است. هرجا که نقصی در اموال ایجاد شود یا منفعت مسلّمی از دست برود، یا به سلامت و حیثیّت و عواطف شخص لطمه‌ای وارد آید، می‌گویند ضرری به بار آمده است.314
در عـلم حقوق، حق افراد از لحاظ شـخـصـی و اجـتـمـاعـی مـورد توجه قرار می‌گیرد. حقوق مربوط به شخصیت مشتمل بر حقوقی است که روابط افراد بر آنها مبتنی بوده و به 2 دسته تقسیم می‌شوند: تمامیت جسمانی، تمامیت معنوی.شـمـول تـمـامـیـت جـسـمانی، حق حیات، سلامتی و آزادی را دربرمی‌گیرد. قوانین کیفری و ماده یک قانون مسئولیت مدنی به‌صراحت این حق را حمایت و تضمین می‌کنند.‌
در تمامیت معنوی، افکار و احساسات، شرافت، شهرت و آزادی عمل و در یک کلمه، شخصیت معنوی انسان مورد حمایت قانون است. قانون‌گذار در ماده 959 قانون مدنی از شخصیت معنوی انسان حمایت نموده است.315‌
و ضرر، لطمه زدن به هر یک از حقوق و مصالح مشروع انسان، شامل تمامی حقوق و منافع و مزایای وی در چهارچوب قانون است.و اگر ضرر، ناشی از جرم بوده و علتی جز آن نداشته باشد، ضرر و زیان، جزایی است. ضرری که با کسر دارایی و ثروت یا از بین رفتن مال یا هر نوع لطمه زدن به سلامت و تمامیت جسمی و حیثیت و حرمت اشخاص، یا فوت منفعت مسلم اشخاص (اعم از شخص حقیقی یا حقوقی) همراه است. زیان‌های بدنی که از جرایم علیه اشخاص مثل قتل و ضرب و جرح حاصل می‌شود و یا زیان‌های حیثیتی و شرافتی که از جرایمی مانند زنا و توهین ناشی می‌گردد و ضرر و زیان‌های مالی که از جرایمی مانند حریق عمدی و تخریب به وجود می‌آید، نمونه‌ای از ضرر و زیان‌های جزایی محسوب می‌گردد.
خسارات ناشی از جرم به این معناست که جرمی به وقوع پیوسته و مجنی‌علیه (کسی که جرم

مطلب مشابه :  منبع پایان نامه ارشد درمورداقلام تعهدی، قلام تعهدی، جریان نقدی

دیدگاهتان را بنویسید