هفت ویژگی تشویق مناسب و ترغیب دانش آموزان

ویژگی های تشویق مناسب

  • تشویق باید بی درنگ به عمل آید تا دانش آموز موفقیت خود را احساس کند و همچنین باید در مواقع مقتضی، دانش آموز را به موفقیتی که به دست آورده واقف ساخت تا آتش شوق و علاقه به کار، در درون او مشتعل تر شود.
  • تشویق باید با حالت روانی دانش آموز موافق گردد و تشویق کننده باید قبل از هر چیز سن و میزان رشد دانش آموزا را در نظر بگیرد.
  • علت تشویق باید مشخص باشد تا هم دانش آموز و هم همکلاسی های او بدانند که چرا تشویق می شوند.
  • تشویق باید بجا و به موقع باشد، زیرا اگر در مدرسه ای فرد نالایقی به نا حق تشویق شود قهرا به حیثیت و عزت نفس کسانی که از او بهتر درس خوانده اند ولی تملق و چاپلوسی نکرده اند ضربات جبران ناپذیری وارد می شود و از نظر روانی این شکست بی تاثیر نیست.
  • تشویق باید با منطق و استدلال قابل قبول دانش آموز همراه باشد. مناسب است که تحسین منطقی دانش آموز با تذکراتی پندآمیز و روشنگر توام گردد.
  • تشویق باید مثبت باشد، یعنی در دانش آموزان غبطه و نشاط بوجود آورد و آنان را به فعالیت راغب و مایل سازد.
  • تشویق و پاداش باید متناسب با کار و پیشرفت دانش آموز باشد(آبتین،1374).

مهارت در تشویق و ترغیب دانش آموزان

در اینجا نکته قابل توجه این است که، همه دانش آموزان به یک اندازه به تشویق معلم و مربی نیاز ندارند. و از همین جاست که ضرورت مهارت در تشویق و ترغیب دانش آموزان آشکار می گردد.

به نظر می رسد برای دانش آموزانی که از جمع می گریزند و یا آرزو دارند طرف توجه دیگران باشند، ولی نیستند، تشویق ضرورت بیشتری دارد. و تشویق کننده باید به این نکات توجه بیشتری داشته باشد.

تشویق را می توان به دو نوع کلی فردی و گروهی تقسیم نمود:

مطلب مشابه :  هشت مزیت بارز آموزش الکترونیکی

تشویق فردی

تشویق فردی، تشویقی است که به منظور تاثیر بر فرد و تقویت او ارائه می شوند. این تشویق ها باید به گونه ای ارائه شوند که اثر نا مطلوب بر سایرین نگذارند. انواع تشویق های فردی را می توان شامل تحسین، تقدیر، ترغیب و پاداش دانست.

برخی از روش های علمی تشویق به شرح زیر است:

الف – تشویق غیر کلامی: عبارت است از هر گونه تایید رفتارهای دانش آموزان که به صورت غیر لفظی و از طریق ایما و اشاره و لبخند و … انجام می شود. تاثیر این نوع تشویق ها گاه از هر نوع تشویق دیگر بیشتر و پایدار تر است.

ب – تشویق کلامی: شایعترین نوع تشویق در مدارس، تشویق کلامی است.این نوع تشویق از طریق ارائه عبارات وکلمات تحسین و تقدیر نسبت به دانش آموز صورت می پذیرد. تشویق کلامی چنانچه به موقع و با لحنی جدی و موثر به کار رود، می تواند اثرات مطلوب و سازنده فراوانی را به دنبال داشته باشد.

ج – اعطای جوایز و هدایا: این روش تشویقی نیز در مدارس معمول است و معمولا خانواده ها بانی این گونه تشویق ها می باشند. چنانچه استحقاق اعطای جایزه به یک دانش آموز از طرف سایر همسالان مورد تایید نباشد، معمولا این نوع تشویق موجب بروز حسادت و رقابت در میان دانش آموزان می شود. در این رابطه توصیه شده است که بر خلاف رسم موجود در مدارس به خانواده های دانش آموزان موفق و ساعی توصیه اعطای جایزه و هدیه را بنمایند.

د – اعطای کارت تشویق: چنین کارت ها و نشان هایی لازم است که برای فعالیت های منظمی در نظر گرفته شوند و برای چنین کاری نظامی از اهداف آموزشی و تربیتی مد نظر قرار گیرند. به گونه ای که هر کارت به مثابه پله ای باشد که وقتی دانش آموز از آن پله بالا رفت، خود را آماده کند تا پله بعدی را طی کند. در غیر اینصورت رفتار های دانش آموز در یک مجموعه منسجم تقویت نخواهد شد، بلکه به شکل پراکنده در آمده و او را به هدف های معینی نمی رساند.

مطلب مشابه :  مفهوم سلامت سازمانی از دیدگاه روانشناختی

ه – دادن مسئولیت فردی: دادن مسئولیت به دانش آموزان می تواند تاثیر تشویقی داشته باشد. شرط اساسی در این کار داشتن نظام های مشخصی در روند مسئولیت دادن است. دادن مسئولیت های پراکنده و بدون استمرار و نظارت نمی تواند اثرات قابل توجهی به بار آورد.

تشویق گروهی

معلم می تواند تقویت در کلاس را برای رفتار جمعی همه اعضاء کلاس اساس قرار دهد.مسابقه رفتار خوب مثالی از این رویکرد است. در این روش کلاس به دو تیم تقسیم می شود. قاعده های ویژه ای برای رفتار خوب به طور مشترک برای همه اعضاء کلاس یا دو تیم گذاشته می شود. هر وقت دانش آموزی یکی از این قاعده ها را شکست تیم دانش آموز یک امتیاز از دست می دهد. در پایان تیمی که کمترین امتیازات را از دست داده اند دریافت کننده های یک جایزه ویژه یا امتیازات می شود(برای مثال، زنگ تفرح بیشتر یا غیره). اگر هر دو تیم کمتر از تعداد از پیش تعیین شده نشانه ها را کسب کردند هر دو تیم پاداش می گیرند. بیشترین مطالعات بیانگر این است که حتی اگر چه مسابقه تنها بهبود کمی را در پیشرفت آموزشگاه ها بوجود می آورد، آن می تواند پیشرفت های مشخصی در رفتار های لیست شده در قاعده های رفتار خوب بوجود آورد(وولفلک،1993).

در پایان چنین بنظر میرسد که، تشویق همانند تنبیه معمولا تا مدتی می تواند افراد را وادارد که آنچه را می خواهیم انجام دهند، ولی تحقیقات انجام شده و مشاهدات صورت پذیرفته نشان می دهند که تشویق ها و پاداش ها، چیزی جز یک پیروی کوتاه مدت را در پی ندارد.