چگونه هوش خود را بسنجیم؟

آزمونهای سنجش هوش

ماهیت هوش هرچه باشد جز ازراه کاربرد تستهای هوشی قابل سنجش نیست. به همین دلیل برای اندازه گیری توانشهای ذهنی یک داوطلب استخدام، باید او را مورد آزمون قرار داد. برای این کار آزمونهای متعددی ابداع شده است. هدف از طراحی این آزمونها دستیابی به شاخصهایی است که بتوانیم به کمک آنها اقداماتی چند را به شکلی منطقی تر ومنظم تر انجام دهیم. این اقدامات عبارتنداز: طبقه بندی دانش آموزان، متناسب با سطح برنامه های آموزشی، راهنمایی حرفه ای وشغلی دانش آموزان دبیرستانی وافراد جویای کار، گزینش واستخدام کارگران، کارمندان ومتخصصان داوطلب شغل، ارتقاء شغلی وجابجایی کارگران وکارمندان وبالاخره انتخاب افراد، برایر مشاغل ومسئولیتها وماموریتهای خاص.

اولین آزمونهای هوشی به صورت امروزی، توسط آلفرد بینه وهمکارش تئودور سیمون ابداع شد که مخصوص کودکان ونوجوانان بود وسن عقلی آنان رامی سنجید. زیرا فرض او براین بود که افراد از لحاظ هوشی باهم تفاوتی ندارند بلکه سرعت رشد ذهنی آنها باهم برابر نیست. مثلا” رشد ذهن یک کودک کودن ازلحاظ کارکرد، برابر با ذهن کودکی است که درسن پایین تر از او قرار دارد. این روش پس از چندین بار تجدید نظر، توسط ترمن کامل و ارائه گردید که به آزمون هوشی استانفورد – بینه نوع LM شهرت یافت. و بالاخره جدیدترین فرم تجدید نظر شده آن در سال 1985 توسط رابرت تورندایک و الیزابت هیگن تهیه گردیده است که سن عقلی را به کلی کنار گذاشته و به جای آن ضریب هوشی استاندارد را قرار داده اند. این آزمون از روایی و اعت بار بالایی بر خوردار است. شاخص حاصل از آزمون استانفورد– بینه، ضریب هوش یا هوشبهر می باشد که عبارتست از نسبت سن عقلی به سن واقعی وبا استفاده از فرمول:IQ=M.A/C.A*100  محاسبه می گردد. در این آزمون تواناییهای ذهنی شامل: مهارتهای بصری-حرکتی، استدلال، فهم معانی واژگان، مفاهیم عددی، تشابه و تفاوت اشکال وحافظه، مورد سنجش قرار می گیرد.

نوع دیگر، آزمون وکسلر است که شامل دو گروه سؤالات برای اندازه گیری استعدادهای کلامی و عملی بوده و مجموع نمرات هر گروه را با استفاده از جدولهای خاص به هوشبهر تبدیل می نمایند. وکسلر هوش کلی را نیز با همین شیوه محاسبه می کند. پرسشهایی که در این آزمون مطرح می شود، اطلاعات عمومی، اطلاعات عملی و توانایی ارزیابی تجربه های قبلی، استدلال ریاضی، توانایی تشخیص شباهتهای اشکال یا مفاهیم، حافظه طوطی وار، معلومات لغوی، توانایی رمزگردانی، توانایی تکمیل تصاویر، استعداد طراحی با قطعات، قدرت تنظیم تصاویر و الحاق قطعات یک شیء را در فرد می سنجد.

مطلب مشابه :  سه جزء اصلی خلاقیت از دیدگاه روانشناختی

آزمون استانفورد – بینه و آزمون وکسلر، آزمونهای مفید و مؤثری هستند، به طوری که به ترتیب از ضرایب پایانی 90/0 و 91/0 با روش بازآزمایی ، برخوردارند. این آزمونها شاخصی از هوشمندی، آنگونه که مورد نظر عمومی است به دست می دهد. زیرا بین نتایج این آزمونها و درجه بندی که معلمان از دانش آموزان به عمل می آورند 60/0 تا 80/0 همبستگی وجود دارد.

یکسری آزمونهای متنوع دیگر وجود دارد که ما از بین آنها آزمونهایی را نام می بریم که در صنایع و واحدهای کار و امور گزینش و استخدام و راهنمایی حرفه ای از آنها استفاده می شود.

■ آزمون کلامی B.V.C.8 : بوناردل درباره درک و دریافت واژه هاست و از یکسری جملات شش کلمه ای ساخته شده است که پنج تای آنها از لحاظ معنی نزدیک به هم و یکی دیگر با آنها متفاوت است. آزمودنی باید واژه ی اخیر را مشخص نماید.

■ آزمون D.48 : که توسط رن پیشو و فاور تهیه شده و برای همه افراد با تحصیلاتی در مقاطع مختلف از خواندن و نوشتن تا عالی به کار می رود. این تست از سری تستهایی است که در راهنمایی حرفه ای مورد استفاده قرار می گیرد.

■ آزمون دیگری از رن موجود است که به خصوص به منظور سنجش هوش داوطلبان استخدام و طبقه بندی کارمندان و کارگران در صنایع و سازمانهای اداری تهیه شده است و شامل 42 پرسش می باشد.

■ آزمون غیرکلامی B.INV.53 : نیز ساخته بوناردل می باشد که ابعاد عملی هوش افراد را در زمینه فعالیتهای حرفه ای می سنجد. این آزمون شامل چند تصویر مرتبط به هم می باشد که یکی از آنها جدا و در بین چند تصویر دیگر قرار دارد که آزمودنی باید آن را پیدا کند.

مطلب مشابه :  نمونه ای از تجارب برتر تربیتی | کاملترین نمونه های رایگان سالتحصیلی 97-98

■ بالاخره باید از آزمون هوشی نوع 2 و 3 کاتل نام برد که از نوع 2 اغلب در مشاوره حرفه ای و از نوع 3 آن بیشتر برای گزینش و استخدام کارمندان اداری استفاده می شود.

 

گروههای هوشی در جامعه

بر اساس نتایج آزمونهای هوشی – که با استفاده از فنون گوناگون بدست می آیند- در نهایت به کمیتی می رسیم که بیانگر میزان هوش افراد می باشد. این کمیت ضریب هوش است. مطالعه روی هوش گروههای نمونه، جدولی را بدست داده است که طبقه بندی افراد را از نظر هوش نشان می دهد(جدول1). مطابقت بهره هوشی هر آزمودنی با هر یک از گروههای جدول، وضعیت هوشی او را مشخص می سازد. ضرایب هوشی مقادیری بین صفرو اعدادی در حدود 180 یا بیشتر را به خود اختصاص می دهند.روان شناسان افرادی را که دارای بهره هوشی بین 90 تا 110 می باشند-و نیمی از افراد جامعه را تشکیل می دهند- طبیعی یا نرمال گویند و تعدادی دیگر، یعنی واجدین ضرایب هوشی کمتر از 70 و بیشتر از 130 را به ترتیب عقب مانده و پیشرفته ذهنی می نامند. ما در جایی دیگرخواهیم گفت که حتی می توان از بعضی افراد عقب مانده ذهنی در انجام برخی مشاغل استفاده نمود.

حدود بهره هوش گروهها ی هوشی
25 – صفر کانا  ldiot
50 – 25 کالیوlmbecile
70 – 50 کودن Moron
80 – 70 مرزیBorder  Line
90 – 80 هنجار ضعیفLow  Normal
110 – 90 طبیعی Normal
120 – 110 باهوشBright  Normal
130 – 120 پرهوشSuperior
150 – 130 سرآمدVery  Superior
200 – 150 نزدیک به نابغه-نابغهNear  genius-genius

جدول شماره 1: گروههای هوشی و طبقه بندی آنها