آسیب شناسی وضعیت تولید شیشه های هنری در کارگاه های تهران معاصر- قسمت ۸

۵­-۳- بسته بندی محصولات
اهمیت نگهداری و بسته بندی یک محصول صنایع دستی ،کمتر از تولید آن نمی باشد. چرا که بسته بندی مناسب می تواند در وحله ی اول، از هر گونه آسیب دیدگی محصول در برابر عوامل محیطی، ضربه و …جلوگیری کند و اهمیت این موضوع در مورد اثری هنری که با ساعت ها زحمت و تلاش یک صنعتگر تولید شده، چند برابر می شود. شناساندن هویت این نمونه های مجسم مواریث فرهنگی و یادمانهای تمدن کهن ایران زمین وظیفه انسان برخوردار از هنر-تکنولوژی بسته بندی است تا بتواند با بهره گرفتن از زبان هایی همچون فارسی و انگلیسی و نیز هنرگرافیک، محتوی ارزشمند درون بسته ها را به علاقندان داخلی و خارجی بشناساند تا از این طریق دین خود را به حاصل دستان زحمتکش دیروزی و امروزی ادا کرده باشد.
بسته بندی  مطلوب و استاندارد، وسیله ارتباط ذهنی خریدار و فروشنده بوده و موجب افزایش رغبت مشتریان برای خرید خواهد شد و این امر رونق  فروش صنایع دستی در بازارهای داخلی و خارجی، اشتغال زایی و در آمد زایی را در پی خواهد داشت تصویر شماره (۶-۳).

تصویر شماره (۶-۳)، نمونه ای از بسته بندی محصولات شیشه ای اروپا، blog.yaleappliance.com))
توجهی که ما به بسته بندی و ارائه ی مناسب محصولات نشان می دهیم،گویای ارزشیست که برای کار و هنر خود قائلیم. بعنوان مثال، ارائه ی یک گلدان شیشه ای نفیس بدون بسته بندی مناسب و تنها روزنامه پیچ کردن و به دست مشتری دادن آن، نه تنها سلامت آن محصول در طی حمل و نقل را ضمانت نمی کند، بلکه از رغبت مشتری به خرید آن می کاهد. متاسغانه این مسئله ایست که همچنان در بازار و نمایشگاه های صنایع دستی ما اتفاق می افتد. چه زیباست در کنار زیبایی هنری صنایع دستی، زیبایی هنر – صنعت بسته بندی و گرافیک نمود پیدا کند.جای این عامل در صنایع دستی پر بهایی مانند شیشه، گلیم، ملیله، مینا، قلم زنی و اقلامی از این دست خالی است چرا که به سلیقه زیبایی شناسی خریداری که بینش، شعور و دانش انتخاب و خرید آنها را دارد باید متناسب با خودش پاسخ داد نه با روزنامه پیچ کردن.
طی بازدید هایی که از کارخانه های شیشه گری و فروشگاه های صنایع دستی تهران بعمل آمد، مشاهده شد که اکثر محصولات شیشه ای آن ها بدون بسته بندی مناسب و درخور ارائه می شود و این امر موجب شده در برخی موارد در حین حمل و نقل کار از کارخانه به فروشگاه و… دچار آسیب شوند و تعدادی از آن ها بشکنند. در اثبات ضرورت این امر همین جمله بس که به گفته یکی از صادرکنندگان نمونه همدان “بسته بندی نامناسب به ۳۵ درصد از صادرات سفال همدان آسیب زد”(خبرگزاری مهر۷/۹/۱۳۹۰). پس مقوله ی بسته بندی محصولات شیشه ای در مقایسه با سایر آثار صنایع دستی، نه تنها از جهت بهبود کیفیت ارائه و وضعیت فروش، بلکه به دلیل آسیب پذیری بالا نیز مستلزم توجه بیشتر و جدی تر نسبت به سایر محصولات است تصویر شماره (۷-۳).

تصویر شماره (۷-۳)، نمونه ای از بسته بندی با حفظ امنیت کالا، blog.yaleappliance.com))
در مصاحبه با آقای اسماعیلی[۲۴] در مورد بسته بندی به مهمترین مساله ای که چرا محصولات شیشه ای آنها دارای بسته بندی مناسب نیستند این بود که هزینه تمام شده بالا می رود و در نهایت سود کمتری حاصل می شود. یعنی نیاز به اینکه اگر محصول آنها بسته بندی درخور داشته باشد و همین امر فروش را چند برابر بکند را ندارند و به عبارتی فرهنگ سازی نشده است.
در چند سال گذشته موضوع بسته بندی محصولات صنایع دستی از سوی مسئولین دولتی مورد توجه قرار گرفته و جلسات و همایش هایی در این ارتباط با حضور صنعتگران برگزار شده است. اما این جریان هنوز به طور گسترده به مرحله ی عمل نرسیده و تصمیمات اتخاذ شده به اجرا در نیامده است.نیاز به داشتن بسته بندی مناسب برای محصولات، باید از جانب خود صنعتگران نیز احساس شود. زیرا بسیاری از آن ها این موضوع را نه به عنوان بخشی مهم و اساسی در روند ارائه و فروش آثارشان، بلکه به دید مسئله ای غیر ضروری و تشریفاتی می نگرند. پس این موضوع باید به طور جدی پی گیری شود و با اطلاع رسانی و دادن آگاهی کامل به صنعتگران در راستای ضرورت بسته بندی محصولات و تاثیرات آن در بالا بردن کیفیت عرضه و فروش آثار،آن ها را ترغیب به اعمال این امر کنند تصویر شماره (۸-۳).

تصویر شماره (۸-۳)، نمونه ای از بسته بندی صنایع دستی ایران، زنجان، از نشریه گلابتون شماره ۶
مثلا می توان در نمایشگاه های معتبر صنایع دستی که در نقاط مختلف کشور برگزار می شود، داشتن بسته بندی مناسب محصولات را شرطی برای شرکت و اختصاص غرفه ی ارائه ی آثار به صنعتگران هر حرفه ی صنایع دستی قرار داد. به این ترتیب، تدریجا بسته بندی تبدیل به بخشی اساسی در روند تولید و عرضه ی آثار می شود.
از جمله دیگر کارهایی که می توان در این راستا انجام داد، برقراری ارتباط بین صنعتگران و شرکت های خدمات تبلیغاتی و بسته بندی کالاست تا طراحی و تولید بسته ی مناسب و در خور محصولات صنایع دستی به دست نیروی متخصص و آموزش دیده ی این کار انجام شود.این شرکت ها می توانند نمونه هایی از انواع جعبه،ساک و …از مواد مختلف نظیر چوب، مقوا و سایر جنس ها تولید کنند و با اندازه ها و ویژگی های مختلف و نیز قیمت های گوناگون ارائه دهند تا صنعتگران بتوانند بسته به جنس و اندازه و کیفیت کارشان، بسته های مختلف از ارزان ترین تا گران ترین آن ها را سفارش دهند و هزینه ی آن را در قیمت نهایی محصولشان لحاظ کنند. یکی از دلایلی که با عث گردیده تا به حال تولید کنندگان آنچنان تمایلی محصولات صنایع دستی خود دارای بسته بندی ننمایند شاید اندیشه افزوده شدن قیمت تمام شده محصول تولیدیشان باشد. در آغاز ما باید از حداقل ها شروع کنیم و آن را پیچیده و دست نیافتنی نبینیم.
بسته بندی باید ۵ درصد از قیمت فروش محصول صنایع دستی باشد برای محصولات بالای ۵۰ هزار تومان باشد. به طور مثال اگر یک گلیم ۷۰ هزار تومان قیمت داشته باشد هزینه بسته بندی آن اگر دست کم ۳۵۰۰ باشد منطقی است. در خصوص محصولات صنایع دستی پربها این رقم قابل توجیه و منطقی است اما در مورد محصولاتی که قیمتی پائین تری دارند تا ۲۰درصد هم این رقم قابل اافزایش است. به طور مثال سفالی که خود ۵۰۰۰ قیمت دارد با ۱۰۰۰ تومان یعنی همان ۲۰ درصد باید با رویکرد حفاظت محصول حداقل کارتن ها و ضربه گیرها را برای آن در نظر گرفت.
جدول۳، نسبت هزینه بسته بندی به قیمت فروش محصول صنایع دستی، تنظیم جدول از نگارنده

 

جهت دانلود متن کامل این پایان نامه به سایت abisho.ir مراجعه نمایید.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

قیمت فروش محصول کمتر از ۱۰ هزار تومان ۱۰ هزار تا ۵۰ هزار تومان بالای ۵۰ هزار تومان
هزینه بسته بندی حداکثر ۲۰ درصد ۷ تا ۱۵ درصد تا ۵ درصد

 

«مهمترین وظیفه در شروع حرکت به سوی ایجاد و گسترش بسته بندی در محصولات صنایع دستی فرهنگ سازی است. فرهنگ سازی نیز همواره احتیاج به صرف هزینه و زمان دارد. فرهنگ سازی از طریق سیاستهای ترویجی، تشویقی و اجباری به کارگیری بسته بندی در تولیدات صنایع دستی از سوی اداره کل میراث فرهنگی و معاونت های صنایع دستی هر استان از طریق موارد زیر می باشد:
الف) سیاستهای ترویجی
– طراحی و تولید بسته بندی های تیپ هر استان و در اختیار هنرمندان گذاشتن به صورت رایگان.
– برگزاری کارگاه های آموزشی- ترویجی با موضوع بسته بندی با مخاطب هنرمندان صنایع دستی.
ب)سیاستهای تشویقی:
– شرکت دادن اشخاص حقیقی و حقوقی فعال در زمینه بسته بندی صنایع دستی در جشنواره و نشست های مرتبط.
– اختصاص غرفه در نمایشگاه های صنایع دستی به هنرمندان برخوردار از بسته بندی در محصولات صنایع دستی و با در نظر گرفتن تسهیلاتی همچون هزینه رایگان حمل و نقل و…
ج)سیاستهای اجباری:
– لزوم برخورداری محصولات صنایع دستی از بسته بندی مناسب جهت تمدید پروانه تولید در سالهای آتی.
– لزوم برخورداری ایران کد در محصولات صنایع دستی که این امر با بسته بندی محقق خواهد گردید.
– اهمیت دادن به بسته بندی محصولات صنایع دستی در دریافت نشان مهر اصالت یونسکو» (قاسم خانی،۱۳۸۹، ۲۲).
۶-۳- هویت و اصالت محصولات شیشه گری
محصولات و دست ساخته های شیشه ای در گذشته غالبا جنبه ی کاربردی داشتند. برخی از این کاربردها در زندگی امروزی تغییر شکل یافته و یا از بین رفته اند. محصولاتی نظیر گلاب- پاش، عطردان، و … امروزه با الگو برداری از نمونه های قدیمی که در موزه ها نگه داری می شوند ساخته می شود و با پاره ای تزیینات و آوردن نقوش و رنگهایی متنوع به رویشان جنبه ی نوآورانه و زیبا و کاربردی جدید به آنها داده می شود.
گاهی نمونه آثار خارجی با طرحهایی مدرن و منحصر به فرد مورد الگو برداری و حتی تقلید محض قرار می گیرند که در این حالت نه تنها طرح از تازگی و جذابیت عاری است، بلکه گاه سازنده ی اثر هم نمی تواند محصول را طبق دقت و حساسیت به کار رفته در الگوی اولیه بسازد و نتیجه ی کار چه از لحاظ طرح و چه از لحاظ کیفیت در سطح پایینی قرار می گیرد. به خصوص اگر بخواهیم این محصول را در نمایشگاه خارجی یا جهت صادرات عرضه کنیم، بی شک نمی توانیم منتظر مورد استقبال واقع شدن آن باشیم. چرا که این اثر ساخته شده باکیفیتی نه در حد برخی آثار اروپایی و با طرح فاقد اصالت و بار معنایی ارائه شده و نمی تواند مشتری خارجی که به دنبال آثاری نفیس از هنر و صنایع دستی ایران است را به خود جذب کند.
راهکارهایی وجود دارد که می تواند به حفظ هویت و اصالت در آثار شیشه گری دستی ما کمک کند.
در دنیای امروز که در آن بسیاری از سلیقه ها به سمت استفاده از نقوش و تزئینات سنتی و بومی در تلفیق با آثار هنری و دکوری مدرن گرایش یافته اند، فرصت مناسبی برای طراحان ایجاد شده که بتوانند ویژگی ها و برخی نمادها را از گوشه و کنار تاریخ و فرهنگ منطقه ای به محصولات هنری خود وارد کنند و با این کار نه تنها این ویژگیهای فرهنگی را از فراموشی و نادیده انگاری برهانند، بلکه به این طریق محصول خود را به اثری ارزشمند و دارای هویت منطقه ای تبدیل کنند.
همچنین برخی هنرمندان به مشابه سازی آثار قدیمی روی آورده اند. این کار که از مهارت بالا و دقت زیاد در اجرای اثر نیازمند است، می تواند قدمی مثبت در احیای شیوه های ارزشمند گذشته باشد و الگویی از صنایع دستی ارزشمند ما که در موزه های گوشه و کنار جهان محبوس مانده اند را در معرض نمایش می گذارند تصاویر(۹-۳) و (۱۰-۳).

تصویر (۹-۳)، کاسه مربوط به دوره ساسانی، قرن ۶ میلادی، موزه بریتانیا

تصویر (۱۰-۳)، کاسه شیشه ای، معاصر، از سایت www.golkarglass.com
در برخی دیگر نمونه ها، الگو برداری تنها از طرح و شکل اثر موزه ای برداشته شده و هنرمند آن را با رنگ شیشه ی با کیفیت و رنگ بندی باب سلیقه ی امروز تولید کرده است که این دسته آثار نیز از زیبایی چشم نواز همراه طرحی اصیل برخوردارند تصویر (۱۱-۳).

تصویر (۱۱-۳)، تنگ شیشه ای معاصر، از سایت www.golkarglass.com
بهره گیری از آثار شیشه گری اعصار گذشته ی کشور چه در زمینه ی طراحی و شیوه های ساخت، چه به صورت بازآفرینی عینی و یا الهام گرفتن از آنها، از مزایایی برخوردار است که از آن جمله می توان به موارد زیر اشاره کرد:
الف) احیای این آثار و بازشناساندن ویژگیهای غنی هنری آنها جهت معرفی به دنیای امروز
ب) تولید محصولاتی با پشتوانه ی فرهنگی و دارای جذابیتهای بصری، ضمن حفظ اصالت قومی و منطقه ای
ج) بهره مندی از محصولاتی با جنبه های نمادین کشور که می توانند به عنوان سوقات برای گردشگران و همچنین جهت عرضه در بازار خارجی به عنوان آثار شاخص ایران مورد استقبال واقع شوند.
۷-۳- وضعیت تولید محصولات همجوشی شیشه در ایران
تکنیک همجوشی شیشه در چند دهه ی اخیر در ایران رونق گرفته و جزء رشته هایی است که در برخی دانشگاه های کشور به دانشجویان رشته ی صنایع دستی آموزش داده می شود.این تکنیک به دلیل تنوع و قابلیت های بالای تولید و همچنین عدم نیاز به فضا ی وسیع و امکانات پر هزینه، به سرعت در کشور رو به رشد است.
توضیحی مختصر در مورد همجوشی شیشه (فیوزینگ)[۲۵] :
همجوشی شیشه به زبان ساده فرایند روی هم گذاشتن دو یا چند شیشه هماهنگ ( همساز ) برای ایجاد یک طرح است . لایه های شیشه در محیط گرم کوره قرار می گیرد تا جایی که ذوب شده و به هم می چسبند. «دو مرحلۀ اصلی درهمجوشی شیشه وجود دارد : گرم شدن و سرد شدن. طی فرایند گرم شدن ، شیشه به آرامی از دمای محیط به دمای ۱۳۰۰ تا ۱۵۰۰ درجه فارانهایت می رسد که بستگی به نتیجه دلخواه دارد .وقتی شیشه در این تغییرات دمایی قرار دارد شما می توانید فرایند فیوزینگ را در مدت زمان دلخواه متوقف کنید . این توقف زمانی است که شما در مورد کارتان تصمیم می گیرید و می تواند کار شما را به یک اثر منحصر به فرد تبدیل کند .در دمای ۱۳۰۰ درجه فارنهایت پروژه شما به آرامی نرم شده ، لبه های آن نرم و صیقلی شده و سطح کار بافت دار می شود . در دمای ۱۵۰۰ درجه فارانهایت ، لایه بالایی در لایه زیرین ذوب شده و پروژه شما دارای سطحی صاف و لبه های گرد می شود» (هانستین[۲۶]، ۲۰۱۰، ۴۳ ).
طی فرایند سرد شدن میزان دما را کنترل می کنیم تا شیشه به آرامی سرد شده و به دمای محیط برگردد . مدت زمانی که این عمل اتفاق می افتد ، بستگی به ابعاد کار شما و تعداد لایه های آن دارد . هر چه کار شما بزرگتر و دارای لایه های بیشتری باشد ، این زمان بیشتر طول می کشد .زمانی که شیشه سرد می شود ، مرحله آنیلینگ نام دارد که تقریباً در دمای ۹۶۰ درجه فارنهایت اتفاق می افتد . به خاطر داشته باشید که شما چند لایه شیشه را روی هم قرار داده و آنها را تبدیل به یک لایه کرده اید . این لایه ها نیاز به زمانی برای وفق دادن دارند تصویر شماره (۱۲-۲) و تصویر شماره (۱۳-۲).

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *