در مورد رویکرد تبادلی چرنیس

الف. فشار روانی: نتیجه های فشار روانی که علل  بهوجود آورنده فرسودگی شغلی ان، زیاد هستن و شامل عوامل فشارآور فردی (انتظارات، انگیزه)، عوامل فشارآور بین فردی (تماس با مراجعه کنندگان، روابط با همکاران، و مدیر)، و عوامل فشارآور سازمانی (تراکم کاری، مقررات اداری، و استرس شغلی) است .

استرس

ب.پریشونی روانی: این مرحله با علائم روان شناختی (خستگی عاطفی، عزت نفس پایین)، علائم جسمی (سردرد و زخم معده(، و علائم رفتاری )به کار گیری الکل و مشکلات خانوادگی) همراه س ،این مرحله مانند بعُد خستگی عاطفی مسلشه .

مشکلات

ج.مقابله دفاعی: مقابله دفاعی از یه سری تغییرات در نگاه و رفتار، مثل سرزنش کردن مراجعه کنندگان به دلیل خطای خود، از دست دادن علاقه و همدردی نسبت به مراجعه کنندگان و متأثر شدن از درد و رنج بقیه مشخص  میشه. این مرحله مانند بُعد مسخ شخصیت مسلشه.(رضایی آدریانی و همکاران،۱۳۹۰، ۶۷)

 

۲-۲-۵- رویکردهای فشار و فرسودگی شغلی

راه و روش سنتی به رابطه سازمانی، بیشتر فشار و فرسودگی رو ندیده میگیره. در واقع یه کارمند دچار فرسودگی یه قطعه در ماشینه که باید تعویض شه. غالب پژوهشگرانی که فشار و فرسودگی رو مطالعه می کنن، راه و روش روابط انسانی، منابع انسانی و یا سیستما رو در کار خود در پیش گرفتن . رویکردهای روابط انسانی و منابع انسانی، فرسودگی رو به عنوان مشکلی جدی تلقی می کنن . اما شایدً روش های متفاوتی واسه مقابله با اون دارن. یه مدیر روابط انسانی در کنار حفظ نظارت بر کارکنان، در تلاشه عزت نفس اونا رو تقویت کنه. (سید جوادین ، شهباز مرادی،۲۰۰۶، ۷۸-۶۳)

مشکلی

جدول ۲-۲: رویکردهای فشار و فرسودگی شغلی

راه و روشچگونگی بررسی فشار و فرسودگی
سنتیفشار و فرسودگی فقط به عنوان موضوعی که بهره وری کارگر رو کم می کنه نگریسته می شه . شرایط کاری سازمانهای سنتی، شاید باعث فرسودگی می شن اما یه کارمند دچار فرسودگی در اولین فرصت با فردی دیگه جانشین می شه.
روابط انسانیفشار و فرسودگی عامل نگرانی سازمان واسه سلامت و رفاه کارکنان می شه. با پشتیبانی عاطفی یا بقیه روشها تلاش بر ارتقای عزت نفس کارکنان می شه.
سیستمافشار و فرسودگی به عنوان نتیجه عملیات منظم سازمان مطالعه می شه . در این راه و روش به اثر مشارکت در شبکه ارتباطی سازمان بر فشار و مدلهای سایبرنتیک کنترل سنتی در محل کار توجه می شه.
فرهنگفشار و فرسودگی به عنوان یکی از حولوحوش ارزشها و مفروضهای دلخواه اعضای سازمانی تلقی می شه. شرایطی که موجب فشار و فرسودگی می شن، از راه تعامل افراد سازمان از نظر اجتماعی ایجاد می شه.
انتقادیفشار و فرسودگی شغلی به عنوان یکی از شاخصای تنش در روابط بین کارکنان و کارفرما در بافت سازمانی تلقی می شه. هدف پژوهشگر انتقادی آموزش دادن کارگران واسه نبود قبول شرایطیه که موجب فشار و فرسودگی می شن.

 

۲-۲-۵- رابطه فرسودگی با استرس

عوامل زیادی در بهره وری موثر هستن که مهم ترین اونا نیروی انسانیه. افراد بیشتر زمان به درد بخور خود رو در محیط کاری هستن و محیط کاری خالی از استرس نیس .  افراد متفاوت، در برخورد با یه اتفاق براساس نگاه خود به گونه متفاوتی به این رویدادها جواب میدن. اشخاصی که دارای نگاه مثبت و توانایی مقابله با استرس رو دارن نه فقط اون رو مضر نمی دونن بلکه از اون به راه موثری استفاده می کنن . (رسولی،۱۳۹۱ ،۱۳۴)

پیچیدگیای سازمانای صنعتی و بازرگانی و به دنبال اون تغییر روش های زندگی ، خود یه منبع مهم استرسه . فشار روانی یا استرس به طور اعم ، و فشار شغلی به طور اخص در زندگی الان آدما هم معلول یه سلسله عوامله و هم خود دلیل یه سری از آثار و پیامدهاه.(رحیم نیا، فرزانه حسن زاده، ۱۳۹۱، ۲۹) واژه فرسودگی اصطلاح خیلی رایجیه که خیلی از افراد اون رو با استرس یه پدیده می دونن. ولی فرسودگی، خود یکی از  عمدهترین نتیجه های  پیشگیری ناپذیر استرس شغلیه و اگه این استرس برطرف نشه، بازم ادامه داره.

فرسودگی ممکنه نتیجه استرس بسیار باشه، ولی به همانندی اون نیس. استرس فشار بسیار زیادیه ،که به جسم و روان آسیب زیادی رسونده باشه. آدمایی که دچار استرس شدن ،هنوز تصور  میکنن می تونن هر چیز رو تحتِ کنترل بذارن ،پس، احساس بهتری دارن. ولی آدمایی که فرسودگی رو تجربه کردن هیچ امیدی از تغییرات مثبت در موقعیت خود  نمیبینن. فرق دیگه میان استرس و فرسودگی در اینه که، معمولاً ادما از اینکه تحت استرس بسیار هستن آگاهند، ولی همیشه  نمی تونن متوجه فرسودگی خود شن. استرس بر خلاف فرسودگی منتهی به از دست دادن انرژی، مشکل اندیشه و آسیب اولیه جسمانیه. حتّی ممکنه منتهی به مرگ نابهنگام شه .ولی فرسودگی موجب کاهش شادمانی و امیدواری، از دست دادن انگیزه، تنهایی، افسردگی و آسیب اولیه عاطفی می شه. (بلمنته، ۲۰۰۸، ۶۵)

افسردگی

 

۲-۲-۶- شاخصای فرسودگی شغلی

  • شاخصای رفتاری فرسودگی شغلی

انجام ندادن وظایف شغلی ، محدود شدن فعالیتای اجتماعی و تفریحی و افزایش مشکلات.

  • شاخصای روان تنی فرسودگی شغلی

احساس خستگی ، دچار شدن به دردهای عضلانی ، انواعی سردردها و بی نظمیا در عادات ماهانه ، تغییر عادات مربوطه به خوابیدن ، دچار شدن به مشکلات گوارشی و سرماخوردگی.

  • شاخصای هیجانی فرسودگی شغلی

 

بی علاقه شدن نسبت به شغل خود ، افسردگی ، احساس به دام افتادن در شغل ، احساس درموندگی و ناتوانی ، احساس مورد تأیید و تشویق قرار نگرفتن ، احساس جدایی از بقیه و غریبگی ، احساس بی تفاوتی ، سرزنش و بیزاری و از دست دادن همدلی نسبت به بقیه

  • شاخصای نگرشی فرسودگی شغلی

بدبینی به بقیه ، بی اعتمادی نسبت به مدیریت محل کار خود ، گله مند شدن نسبت به بقیه ، بدگمانی نسبت به درستی و نیکوکاری آدما .

  • شاخصای سازمانی فرسودگی شغلی

کاهش رسیدگی به خواسته های ارباب مراجعه ، مشتری یا مصرف کنندگان و خدمات سازمانی ، کنترل ابعاد اخلاقی و الهی کارکنان ، افزایش تعداد خلاف کاری و دزدی ، غیبت از کار ، ترک شغل و سوانح و حوادث در کار. (گینکس، ۲۰۰۰)

 

۲-۲-۶- مراحل فرسودگی شغلی

  1. مرحله ماه عسل

وقتیه که فرد در جایی استخدام می شه و با شور و شعف خاصی کار خود رو شروع می کنه. ممکنه زودتر از وقت عادی سرکار حاضر شه و دیرتر هم محیط کار رو ترک کنه. شروع به کار، ذخایر و انرژی فرد رو خرج می کنه. اگه تقویت، تشویق، تشویق و رضایت به دنبال کار نباشه، کاهش انرژی شروع می شه و فرد بدون اینکه خودش متوجه باشه کم کم از انرژی جسمی و روانی خالی می شه.

 

  1. نبود انرژی

مرحله ایه که فرد احساس کم آوردن انرژی می کنه و نارضایتی شغلی و خستگی شروع می شه و فرد تلاش می کنه از راه پناه بردن به مصرف سیگار، مواد مخدر، مشروب، انجام دادن خریدهای تفریحی، خوابیدن زیاد، انگار خود رو فریب دهد.

 

  1. شروع نشونه های طولانی فرسودگی

در این مرحله احساس خستگی طولانی، سردردهای دوره ای، ترش کردن معده، خشم و افسردگی شدید، شدت پیدا می کنن.

 

  1. بحران

در این مرحله، بدبینی عمیق، شک به تواناییای شخصی، حساس بودن به بیماریای جسمی به وجود اومده توسط درموندگی و ناامیدی و بروز تصور فرار و جواب فرار از مشکلات ایجاد می شه.

  1. مرحله به بن بست رسیدن

یعنی فرد، مستعد خطر از دست دادن شغل می شه. با منبع، همکاران و مدیر در محل کار درگیر می شه. در خونه هم با همسر و فرزندان خود برخوردهای مکرری نشون میده. (رسولی،۱۳۹۱ ،۱۳۴)

 

۲-۲-۷- علائم فرسودگی شغلی

  • ناتوانی در اراده کردن
  • بد اخلاقی و زود رنجی
  • ناتوانی و خستگی
  • از دست دادن علاقه به کار
  • افزایش مصرف سیگار، الکل و کافئین
  • افسردگی

یعنی اگه فرد سه یا چند علامت یا علائم فوق رو تجربه کنه ، شاید دچار فرسودگی شده.(آتشی و همکاران، ۱۳۸۹، ۲۰۱)

از جمله مشکلات قربانیان فرسودگی شغلی ، فرسودگی جسمی ( قدرت کم واسه کار کردن ، مشکل در خواب ، تهوع و موارد دیگه ) ، فرسودگی هیجانی ( افسردگی و احساس درموندگی در کار ) و فرسودگی نگرشی ( بدگمانی نسبت به بقیه ، کوچیک کردن خود و بقیه و … ) هستش. (مسلچ و لیتر، ۲۰۰۸، ۵۰۱).

طوری که یافته های تحقیقات نشون داده ، فرسودگی شغلی موجب پوچی در کیفیت کار و خدمات می شه که به وسیله کارکنان ارائه می شه و می تونه دلیلی واسه ترک کار ، غیبت ، کاهش روحیه و مسئولیت پذیری شه . علاوه بر این فرسودگی شغلی با نگرانیای شخصی مثل خستگی جسمی ، بی خوابی ، افزایش مصرف دارو و مسایل خانوادگی اتحاد داره. (دمروت و بقیه ، ۲۰۰۹، ۶۹-۵۰)

فرسودگی شغلی مثل بیماریای جورواجور مسریه و وقتی که فردی در سازمان به اون گرفتار می شه بقیه هم می تونن به اون گرفتار شن . هم اینکه فرسودگی شغلی عواقب مهمی رو واسه سازمان داره اول اون که فرد به جستجوی مشاغل دیگه و ترک سازمان می پردازه و هر چی اندازه فرسودگی شغلی بالاتر باشه احتمال ترجیح شغل دیگه بیشتر می شه . دوم اون که افراد گرفتار ممکنه در صدد کسب نقشای اجرایی برآیند تا بتونن نفرت خود رو نسبت به شغلشون مخفی نگاه دارن البته این حالت با احتمال خیلی کم اتفاق میفته . هم اینکه کاهش سرحالی و رضایت شغلی در  سازمان و افزایش هزینه های کارمند نسبت به کارکرد اون رو میشه اشاره کرد.( گوربوز و همکاران، ۲۰۰۷، ۸۸-۶۶)