فرنچایز (Franchise) چیست؟

شمام مثل من از سرعت رشد مجموعه هایی مثل «آیس پک»، «نوتلا بار» و یا «لمیز» تعجب کردین؟ گشایش چندین شعبه تو یه هفته در بهترین مناطق تهران، شک نداشته باشین نیاز به سرمایه بسیار زیاد و بهره مندی از تعداد زیادی نیروی انسانی مطمئن، کاری و معتقد داره.

البته اگه فکر کردین که مالکیت تموم شعب نوتلا بار، به یه فرد یا شرکت تعلق داره، فکرتون صد درصد از بیخ و بن غلطه! این مجموعه ها از بین مدلای جور واجور پیشرفت کار و کاسبی، از مدلی استفاده می کنن که در اصطلاح «فرنچایز» و یا «دادن حق امتیاز» اسمشه.

البته اولین تصور افراد بعد از شنیدن نام فرنچایز، رستورانای زنجیره ای هستش. شاید بعد از خوندن این مطلب فهمیده باشین که رستورانای زنجیره ای تنها یکی از صدها کار و کاسبی ایه که می تونه از مدل فرنچایز واسه پیشرفت خود استفاده کنه. با مقاله «» همراه باشین:

اجازه بدین همه چیز رو با یه مثال شروع کنیم:

فرض کنین که شما فردی هستین که مقداری پول در اختیار داره (این پول ممکنه حاصل پس انداز شما، یا ارث و یا از هر منبع دیگری در اختیار شما باشه). بسته به اندازه علم و خطر پذیری شخصی، در بازار الان ایران شما انتخابای زیر رو واسه سرمایه گذاری دارین:
سرمایه گذاری

۱) بانک: که معمولا افراد بسیار محافظه کار به اون روی می یارن و براساس آخرین اندازه سود بانکی و تورم، ارزش پول شما به صورت روزانه کم میشه. در واقع با فرض برداشت نکردن سود بانکی درزمان یه سال، قدرت خرید شما در انتهای سال، کمتر از قدرت خرید شما در اول سال هستش.

مثال: در اول سال با ۱۰۰ میلیون تومن می تونین ماشین X رو بخرین، اما در انتهای سال با ۱۰۰ میلیون تومن + سود دریافت شده از بانک، شما نمی تونین ماشین X رو بخرین.

۲) بورس: که نیاز به علم بالایی در خرید و فروش سهام داره و معمولا آدمایی که خطر پذیری بالایی دارن به اون روی می یارن، نیازمند چند سال فعالیت در اون بوده و عموما بخش کلی ای از فعالان بورس، دوره های تقریبا طولانی از ضرر رو تجربه می کنن.

۳) سکه و ارز: مانند بورس نیاز به علم بالایی داشته و سودآوری در اون نیازمند سرمایه گذاری تقریبا زیاد و خطر پذیری آنی هستش؛ هم اینکه فعالیتای رسمی و شرکتی در اون نیازمند کسب مجوزهای فوق العاده سختگیرانه ای هستش.

۴) راه اندازی استارتآپ: که حتما نیاز به ایده، جسارت، خطر پذیری، مهارتای مدیریتی-کارآفرینی و موارد این چنینی داره و معمولا آدما به طور کامل جداگونه و خطر پذیر به سراغ اون می رن.
کارآفرینی
۵) کالای با ارزش: مانند املاک و زمین که معمولا نیازمند سرمایه های بالا، زمان برگشت سوددهی طولانی و فعالیت در محیط به نسبت سنتی داره.

۶) و گزینه پایانی خرید فرمول موفقیت کار و کاسبی از یه شرکت (در اصطلاح فرنچایز).

اما این چیجوری شدنیه؟

تعریف فرنچایز:

امتیازیه که به یه فرد داده می شه تا اجناس و یا خدمات یه شرکت شناخته شده موفق رو به فروش برسونه. این امتیاز به مدت محدود از طرف شرکت (یا فرنچایز دهنده) در اختیار فرد (یا فرنچایز گیرنده) در ازای پرداخت مبالغی قرار میگیره.

در این معامله، دو طرف یعنی فرنچایز دهنده و فرنچایز گیرنده هر دو یه بازی برد-برد رو شروع می کنن.

فردی که حق امتیاز فرنچایز رو خریداری کرده از امتیازات زیر بهره مند می شه:

  • بهره مندی از تجربه موفقیت آمیز یه کار و کاسبی با تجربه (لازم نیس چرخ رو اختراع کنه).
  • بهره مندی از قدرت برند فرنچایز دهنده
  • بهره مندی از یه چرخه کامل کار و کاسبی به محض ورود به سیستم فرنچایز دهنده
  • استفاده کردن از تامین کنندگان مطمئن که به وسیله فرنچایز دهنده معرفی می شه.
  • بهره مندی از امتیازات سیستمای مارکتینگ و تبلیغاتی کامل هم جهت با بقیه شعب شرکت اصلی
  • بهره مند شدن از صرفه جویی اندازه در خرید از تامین کنندگان
  • بهره مندی از کلیه دستورالعملای چگونگی انجام کار و فعالیتای روزمره

تموم موارد بالا به این معنا هستش که فرد به محض دریافت شعبه خود، از تموم امتیازات یه کار و کاسبی چند ساله بهره مند می شه.

و شرکتی که امتیاز فرنچایز خود رو واگذار کرده از امتیازات زیر بهره مند می شه:

  • نبود نیاز به سرمایه گذاری مستقیم واسه پیشرفت
  • افزایش درآمد
  • تبدیل شدن به برنده های ملی، منطقه ای و جهانی

واگذاری فرنچایز چیجوری صورت میگیره؟

اجازه بدین اول با یه مثال شروع کنیم، فرض کنین شما مبلغ ۱۰۰ میلیون تومن پول بی حرکت در اختیار داشته و امکان اجاره مغازه در یکی از نقاط مناسب شهر خود رو دارا باشین. شما پس از بررسی گزینه های جور واجور سرمایه گذاری، قید راه اندازی کار و کاسبی خود رو زده و می خواین فرنچایز شرکت A رو جفت و جور کنین.

شرکت A به شما میگه که با پرداخت مبلغ ۱۰۰ میلیون تومن، کلیه فعالیتای لازم راه اندازی شعبه رو تو یه ماه از جمله:

  • طراحی و اجرا دکور متناسب با شعبه ای دیگه
  • خریداری و نصب لوازم لازم کار و کاسبی (مانند لوازم آشپزخانه واسه یه رستوران)
  • نصب و راه اندازی سیستمای فناوری اطلاعات لازم (مانند سرور، دوربین و…)
  • نصب و راه اندازی سیستمای حسابداری و اداری لازم
  • نصب تابلوی سر در با برند شرکت A
  • دستورالعملای کامل و دقیق چیجوری جفت و جور و یا فروش محصول

رو همزمان با اینکه شما در این یه ماه آموزشای لازم کار و کاسبی رو در محل شرکت A می ببینن انجام داده و در آخر شما به عنوان صاحب کار و کاسبی وارد شعبه خود شید.

بسته به اندازه قدرت برند، شما از روز اول مشتریائی دارین که شما رو خوب می شناسن و کیفیت ارائه شده به وسیله شما رو تایید می کنن.

اجازه بدین مثالایی از سطح کشورای دیگه بزنیم:

شناخته شده ترین شرکتی که مبادرت به فروش حق امتیاز کار و کاسبی خود می کنه، شرکت مک دونالد هستش. براساس گزارش سال ۲۰۱۶ اداره بورس و اوراق بهادار آمریکا، مک دونالد حدود ۳۷۰۰۰ شعبه در سرتاسر جهان داره که به بیشتر از ۷۰ میلیون نفر در سراسر جهان روزانه غذا می فروشه. جالبه بدونین واسه اینکه بتونین حق امتیاز مک دونالد رو بخرین باید از دانشگاه این شرکت مدرک همبرگر داشته باشین! فرض کنین این شرکت فردا مبادرت به تاسیس یه شعبه در ایران کرد؛ مطمئنا بدون هیچ گونه تبلیغی از همون روز افتتاحیه مشتریائی واسه اون وجود داشته و صاحب فرنچایز نگرانی ای واسه مشتری نداره.

همبرگر

هیچ کدوم از ارقام بالا بدون استفاده کردن از مدل فرنچایز واسه مک دونالد ممکن نمی بود. حتی مدیریت همزمان ۱۰ شعبه ای که واسه یه فرد هستش، جدا از فعالیتای ناتموم روزانه، نیازمند سرمایه گذاری بزرگی هستش.

فرنچایز واسه شرکت واگذارکننده اون این خاصیت رو داره که مسئولیتای اداره یه شعبه رو بین خود و واگذاردهنده تقسیم کرده و مسئولیت فعالیتای روزانه رو صاحب شعبه واگذار کرده و خود فعالیتای پشتیبانی و کنترل کیفی اصلی رو رو دوش میگیره.

به چه دلیل فردی باید فرنچایز بخره تا اینکه کار و کاسبی خود رو راه اندازی کنه؟

جدا از اینکه آمار شکست استارت آپا ۵ سال پس از تاسیس اونا نگران کننده س (براساس گزارش Forbes بیشتر از ۹۰ درصد استارت آپا در ۵ ساله ابتدایی راه اندازی خود شکست خورده و کار و کاسبی خود رو تعطیل می کنن!) واسه راه اندازی یه کار و کاسبی به باور ما نیاز به یه چرخه منظم شامل ۱۱ مرحله متفاوت و مهمن.

جالبه بیشتر کسب و کارایی که در ایران به صورت فرد محور شکل میگیره، براساس پتانسیل موجود الان هستش؛ مواردی مانند: یه ایده خوب، یه مکان خوب، یه سرمایه مناسب اصلا تضمین کننده موفقیت یه کار و کاسبی نبوده و نیس.

اما در مدل ، فرنچایز گیرنده وارد یه مدل موفق از پیش آزموده شده می شه. در واقع فرنچایز گیرنده با به کار گیری تجربیات شرکت واگذار کننده، چرخه کار و کاسبی خود رو به صورت کامل درزمان یه ماه تکمیل می کنه.

براساس گزارش سایت Entrepreneur.com بیشتر از ۹۰ درصد از فرنچایزهای راه افتاده درزمان ۵ سال ابتدایی با موفقیت کار و کاسبی خود رو ادامه دادن. این عدد رو مقایسه کنین با اندازه موفقیت ۱۰% استارت آپا!

کی می تونه کار و کاسبی خود رو به روش فرنچایز پیشرفت دهد؟

شاید تصور اینکه فردی واسه اینکه حیوان خونگی کس دیگه ای رو واسه قدم زدن بیرون ببره و واسه این کار فرنچایز یه شرکت رو بخره سخت باشه، اما این کار الان در کشورای اروپایی انجام شده و افراد واسه به کار گیری امتیازات فرنچایز، حاضر به پرداخت حق امتیاز به شرکت واسه خرید شعبه (قابل حمل) کار و کاسبی اونا هستن. این مثال رو زدیم واسه اینکه نشون بدیم فرنچایز فقط به معنی فست فود نیس.

فست فود

فرنچایزها می تونن شامل سرویس و محصول در تقریبا تموم شاخه های خرده فروشی باشن. این مدل حتی واسه شرکتایی که فقط خدمات خود رو به صورت آنلاین ارائه میدن هم ممکن هستش. با مورد توجه قرار دادن شرایط الان بازار ایران و روندهای پیش رو، به نظر می رسه صنایع زیر پذیرش بالاتری واسه به کار گیری این مدل در سالای پیش رو داشته باشن:

  • فروشگاه های عرضه مواد خوراکی
  • فروشگاه های عرضه مواد آرایشی بهداشتی، مانند فروشگاه های عطر و ادکلن
  • بیمارستانا
  • هتلا و اقامت گاهْ ها
  • سالنای آرایش مردونه و زنونه

البته اینکه یه کار و کاسبی بتونه به روش فرنچایز خود رو پیشرفت دهد، نیازمند تدوین مدلای تجاری، حقوقی و مالی لازم متناسب با وجود کار و کاسبی اولیه داره، اما این که چه کسب و کارایی می تونن این کار رو به صورت بالقوه بکنن ما معتقدیم بیشتر اونا.

امتیازات فرنچایز واسه مشتریان چیه؟

مشتریائی که از یه فرنچایز مبادرت به خرید اجناس و یا خدمات می کنن، معمولا به این رفتار خرید خود ادامه میدن. مشتریان خطر عوض کردن به کار گیری سرویس یه فرنچایز دهنده آشنا رو در مقابل استفاده کردن از سرویس یه کار و کاسبی کمتر شناخته شده قبول نمی کنن؛ مخصوصا اگه سرویس ارائه شده هزینه زیادی رو از مشتری بطلبد.

در اصطلاح Switching Cost تعویض واسه یه مشتری از یه فرنچایز به یه کار و کاسبی کمتر شناخته شده بسیار بالاست. فرنچایزها سطح برابری از کیفیت رو واسه مشتریان جفت و جور کرده و معمولا مشتریان رو با نوسانات کیفیتی سورپرایز نمی کنن، اونا همیشه اجناس یا خدمات خود رو با یه قیمت، تو یه مدل تجاری به مشتریان ارائه داده و امکاناتی مثل به کار گیری امتیازات سابقه خرید رو در تموم شعب واسه مشتریان جفت و جور می یارن.

نوسانات

امتیازات مدل فرنچایز

امنیت

واسه صاحبین کار و کاسبی، کاهش خطر و بالا بردن سطح امنیت سرمایه رو به ارمغان می آورد. اینکه صاحب کار و کاسبی حاضر می شه که بخشی از استقلال کاری خود رو واگذار کرده و یه مدل موفق از پیش آزمایش شده رو قبول کنه جربزه بالایی رو می خواد.

سیستم اثبات شده

تو یه کار و کاسبی براساس فرنچایز، چیزی که مهمه و ارزش شبکه رو مشخص می کنه، سیستم کسب و کاره. نام تجاری، پشتیبانیای اولیه و ثانویه از طرف واگذارکننده و اتحاد و هماهنگی میان تموم شعب و یا فرنچایز گیرندگان از پایه های ارزش شبکه فرنچایز هستش.

بازاریابی منظم و هماهنگ

شما به عنوان یه فرنچایز گیرنده، از تموم امتیازات اقتصادی، تاثیر و کارایی برنامه های و بهره مند میشین. مثلا شما به عنوان یه شعبه شاید قادر به تامین هزینه های سنگین تبلیغات در رسانه های گرون نباشین، اما به عنوان یه بخش از یه سیستم فرنچایز، می تونین این مهم رو انجام بدین.

اقتصادی

البته این وسط بعضی از فرنچایز دهندگان درصدی (بین ۲ تا ۴ درصد) رو ماهیانه به عنوان حق تبلیغات از شعب دریافت کرده و صرف امور تبلیغاتی واسه تموم شعب می کنن.

زمان لازم واسه آماده شدن واسه پیشرفت به روش فرنچایز

معمولا واسه این که یه کار و کاسبی آماده پیشرفت به روش فرنچایز شه، نیاز به بهتر شدن و باز طراحی در بیشتر واحدهای اصلی کار و کاسبی اون هست. مثلا سیستمای مالی حسابداری، سیستمای بازرگانی، تبلیغات، منابع انسانی، ارزش گذاری برند و… باید هدف این نوع بهبودها و بازنگریا قرار گرفته و بعد شرکتای جور واجور مبادرت به جذب خواهندگان دارای صلاحیتای شخصیتی و مالی واسه اعطا به اونا کنن.

تجربه و تحقیقات نشون دادن که این فعالیت بسته به اندازه آمادگی کار و کاسبی، بلوغ سازمانی و پذیرش صاحبین کار و کاسبی ، بین ۳ تا ۶ ماه زمان می بره. بعد از این دوره که نیازمند صرف هزینه هستش، کار و کاسبی آماده دادن اولین شعبه خود به روش فرنچایز هستش.

این مطلب به وسیله نویسنده مهمون نوشته شده و آمار و اطلاعات ارائه شده در اون با منابع اون به وسیله تیم تحریریه Modir TV تطبیق داده شده.