منابع و ماخذ پایان نامه زهد و تصوف، انسان کامل، صدق و کذب

است .یگانه مخلوقی است که با مشاهده به عبادت حق می پردازد ،ابن عربی می گوید بوسیله انسان کامل اسرار الهی ومعارف حقیقی ظاهر واتصال اول به آخر حاصل ومراتب عالم باطن وظاهر ،کامل می گردد.

1-8 پیشینه تحقیق :
درباره این موضوع که معرفت شناسی ابن عربی به کتاب خاصی تا کنون نگاشته نشده است و اگر هم باشد، ضعف عمده آن معرفت شناسی ابن عربی به شکل ویژه و با کیفیت کنونی مورد بررسی قرار نداده اند . البته کتابهای مراجع به معرفت شناسی به طور اخص لوازم آن به طور اعم یعنی معرفت شناسی موجودات است ،لذا این تحقیق برای پاسخ به این مشکل است.

1-9 هدف تحقیق :
بررسی معرفت شناسی در اندیشه شیخ محی الدین ابن عربی است.

1-10 روش تحقیق :
روش تحقیق در پژوهش حاضر به صورت توصیفی و کتابخانه ای است . قلمرو تحقیق قلمرو معرفت شناسی ازآغاز پیدایش آن و مباحث آن به صورت نظریه و کلامی از نوزدهم میلادی و قبل از قرن هفتم هـ.ش در عرفان اسلامی می باشد.

1-11 مشکلات و موانع تحقیق:
اساساً در کارهای تحقیقاتی برای رسیدن به اهداف با موانعی مختلفی مواجه می شویم . مخصوصاً موضوع تحقیق مورد نظر به علت حساسیت بالا مشکلات قابل اشاره در خصوص بررسی این موضوع شامل می شود.
عدم دسترسی کافی به منابع کتابخانه ای در دانشگاه و مراکز اطلاعاتی عدم همکاری کتابخانه ها با محققین (حتی با داشتن معرفی نامه) عدم دسترسی به ترجمه ها وشرح های گوناگون در مورد پایان نامه وتحقیق مورد نظر.
عدم توجه چندان ،نداشتن بعضی از علماء و عرفا به معرفت شناسی و کمیاب بودن منابع در این زمینه…؟

2-1مختصری از زندگی نامه ابن عربی
ابن عربی در هفدهم رجب 560 بیست و هشتم ژوییه 1165 در شهر مرسیه ،2 واقع در جنوب شرقی اسپانیا به دنیا آمد ،زمان تولد ابن عربی مصادف با عهد خلافت “المستنجد بالله” در مشرق و عصر امارت “ابن عربی در مرینش”3 در مرسیه بوده است. 4او متعلق به خانواده ای بود که به زهد و تقوی اشتهار داشت. پدروی نیز از صوفیان بنامی بودند. تعلیم و تربیت اولیه او در شهر اشلبیه5 که در آن زمان از مراکز مهم بزرگ علمی به شمار می رفت ، آغاز شده وی در آن شهر سی سال زیر نظر برخی از علمای بزرگ آن شهر چون ابوبکر خلف ، ابن زرقود، ابومحمد عبدالحق الاشبیلی که به مطالعه پرداخت (شریف ، 1362، 562)
دوران زندگی و بالندگی در اشبیلیه برای با خاطرات بسیاری توام بود ، درک حضور کسانی چون ابوالعباس عرینی که در الفتوحات چندین جا ذکر وی رفته . ملاقات با ابوعمران موسی بن عمران میرتل که ذکر وی در رساله روح القدس و الفتوحات آمده است و ابن عربی حدود ده سال شرف صحبتش را یافته و تا دم آخر او را همراهی کرده است . کسان دیگری نیز در این باره هستند که در آثار ابن عربی به ویژه در فتوحات کلیه از آنان نام برده وصفشان کرده است.(محمدی ، 1381، 35)
ابن عربی پس از آنکه اشبیلیه را اقامتگاه دایمی خود قرار داد ، سفر های بسیاری به سراسر اسپانیا و مغرب ، فاس ، مراکش اندلس ، مصر ، اورشلیم ، مکه ، حجاز ، بغداد ، حلب و آسیایی صغیر داشت و بالاخره در شهر دمشق رحل اقامت افکند تا اینکه در 28 ماه ربیع الثانی سال 638 هفدهم نوامبر 1240 دار فانی را وداع گفت . جسد او را در جبل قاسیون در مقبره قاضی محی الدین بن الذکی به خاک سپرده اند(شریف ، 1362، 562)

2-2 ویژگی های شخصیتی ابن عربی:
محی الدین بی تردید نابغه بزرگی بوده است او در ابعاد مختلف ، استعداد نبوغ آمیز داشته :
زمان شناسی : او کاملاً به اوضاع زمان خود آشنا بوده است و دقیقاً به بررسی جامعه بزرگ مسلمان پرداخته و تصمیم گرفته است در مکان شناسی نیز نبوغ وافر داشته که این همه شهر ها را گشته و بالاخره در قونیه مرکز حکومت ترکان سلجوقی ساکن شده است و موفقیتش نشان داد که در این گزینش و ترجیع قونیه به آن همه شهرها به ویژه بغداد که همه علما و صوفیان بزرگ به آنجا می رفتند اشتباه نکرده است.
بلند پروازی و آرمان خواهی : محی الدین تصمیم داشت تا جایی که می تواند به مقام بالایی در میان جامعه اسلامی برسد . از گزارشهای مختصری که در مورد زندگی او آمده است بر می آید که او را از آغاز جوانی در صدد درخشیدن و رسیدن به مقامات بالا بوده است.(رضوی ، 1382، 7)

مطلب مشابه :  پایان نامه با کلید واژگانپردازش ابری، اجرایی تولید، شبیه سازی

2-3 طریقت و شخصیت ابن عربی:
ابن عربی همانند دیگر از صوفیان طرفدار ” مذهب عشق ” است تا آنجا که به او مربوط می شود این مذهب را هم در مسجد میتوان یافت و هم در کلیسا ( همه خانه عشق است چه مسجد، چه کنشت)(جهانگیری، 1375، ص 608).
حقیقت اصالت عشق ورزی در مذهب ابن عربی دارای چنان اهمیتی است که چه بسا بتوان بسیاری از امهات مسایل او را فروعی از این مساله شمرد . اصل مهمی چونان ” اتحاد ادیان ” که ضرورتاً مسلتزم ” تساهل مداری دینی ” است از بنیان های تفکر ابن عربی در گفت و گو و تفاهم میان فرهنگها به حساب می آید . در نظر منادیان ” صلح جهانی ” گفتگوی میان فرهنگها تنها آنگاه به ثمر خواهد نشست که اصحاب ادیان و فرهنگها ضمن درک ضرورت همزیستی ، عملا راه کردهای کلاسی و فلسفی سازگار با فرهنگ و دین خود را یافته و آنها را در حیات اجتماعی خود تعبیه و متبلور سازند به اعتقاد ایشان سعی و تلاش کارگزاران ادیان غلبه و تحقیق در انواع مجادلات ، گفت و گوها و تماسهای فرهنگی – دینی را نتیجه بخش نخواهد نمود. از این رو لازم است تا نقاط قوت فرهنگها برای تقبل تسامح و توافق مورد بحث و تحقیق قرار گیرد. در نظر بسیاری از اصحاب ن
ظر مدرسه محی الدین ابن عربی از جمله این نقاط قوت در پهنه استعداد اسلام برای گفت و گو است( ایزو تسو ، 1378 ، 3)

2-4 روش تفکر و سبک بیان:
وقتی آثار ابن عربی را می خوانیم ، صرف نظر از اینکه این اثار دشواری خاص خود را دارد، به طور مداوم با یک سلسله رویکرد ها در کتب مواجه می شویم . یکی اینکه باب تاویل و تاویلاتی که به هیچ محملی قابل پذیرش نیست بسیار گشاده است.مثل تاویل آیات قرآن، اقوال و احادیث و حتی سخنان پیشین که با هیچ استدلالی قابل توجیه نیست. از نظر ابن عربی هر معنی که بخواهید می توان از آیه قرآن استخراج کرد که در شرایط مختلف بسته به نیاز خود این کار را انجام داده است.
نکته دیگر در زمینه آثار ابن عربی این است که ، سخنانی در کتب او وجود دارد که متولوژی تحقیق درباره ی صدق و کذب آنها واضح نیست . برخی از سخنان او را نه می توان با روش فلسفی بررسی کرد نه به روش شهودی یا تاریخی ( ملکیان ، 1386 ، 95)
مشکل اساسی ، فهم مطالب و معانی کلام او نیست بلکه شیوه بیان او است. قضاوت کردن درباره ی ابن عربی بر اساس قوانین متعارف ، امری نادرست است. او بی شک متفکری بزرگ و مقدس نحله ای فکری است ولی او بالذات یک عارف است ( شریف ، 1362 ، 565)

2-5 جایگاه ، ابن عربی در تاریخ تصوف:
تاثیر ابن عربی از اندلس تا اندونزی تمام مناطق جهان اسلام را همواره در بر گرفته است . این تاثیر در بعضی مواقع از دایره تصرف فراتر رفته و تا محافل کلامی و فلسفی نیز امتداد یافته است و حتی در محیط زندگی شیعیان که عقایدشان دارای ساختاری محکم و قطعی است مقاومت ها را از میان برداشته و در بعدی وسیع موثر واقع شده است تاثیر ابن عربی بر ادبیات صوفیانه بسیار عمیق ، گسترده و عام است.6
ابن عربی قهرمان میدان عرفان است و. حتی تصور عمومی بر این که ابن عربی حد کمال تصوف است.
ابن عربی در بین فرقه های اسلامی مورد توجه قرار گرفته است،حتی در ایران تفکرات ابن عربی بسیار مورد توجه مشایخ قرار گرفته مثل شاه نعمت الله ولی که در تمام آثار خود متاثر از ابن عربی است یا نفوذ آراء ولی در میان نقشبندیه و افکار جامی مشهود است.(پور جوادی ، 1386، 94)
ابن عربی به حق از افاضل صوفیه و از اکابر حکماء و از اعاظم عرفای عالم اسلام است و به جمیع علوم و فنون و معارف و آداب پیشینیانش شامل افکار حکماء اعم از یونانی و اسلامی و فتاوی شرقی و اقوال محدثین و مفسرین اعم از ظاهری و باطنی و بالاخره اصول تمام ادیان و شرایع گذشته احاطه کامل داشته و به اصطلاح وارث علوم پیشینیان خود بوده است و دربیان عقاید و نشر افکارش با هوشمندی و زبر دستی و با ذوق و سلیقه خاص از همه آن علوم و معارف استمداد جسته و استفاده کرده است ( مظاهری ، 1387 ، 19)
یکی از کسانی که در عالم تشییع بیش از همه به تمجید و تحسین ابن عربی پرداخته و آثارش متاثر از افکار اوست. ملاصدار می باشد . ملاصدار در مواضع عدیده با خضوع و خشوع در مقابل ابن عربی سر فرود می آورد و در آثارش کسی را به اوصاف او نمی ستاید . اصولاً غالب آثار ملاصدرا ناظر بر مبرهن ساختن حقایقی است که ابن عربی به کشف و شهود به آن رسیده است .( جمعی از مولفین ، 1369 ، 248)

مطلب مشابه :  منبع پایان نامه ارشد درموردانسان کامل، معرفت خداوند، صفات خداوند

2-6 خانواده ابن عربی :
خانواده ابن عربی ، در اصالت و نجابت ، ثروت و مکنت ، عزّت و جلالت و علم و تقوی و زهد و پارسایی از خانواده های بنام و معروف عصر خود بوده اند .7 جد اعلای وی حاتم طائی ، مرد بزرگوار و بخشنده ی سرشناس عرب بوده و او از نوادگان عبدا… بن حاتم برادر صحابی جلیل القدر عدی بن حاتم است . جدش محمد از قضات اندلس و از علمای زهد و تصوف و به عبارتی ابن عربی از متحققان در منزل انفاس و از دوستان فیلسوف عظیم و مفسر کبیر ابن رشد و وزیر سلطان اشبیلیه بوده که شاید این سلطان همان ابن مردنیش سابق الذکر بوده باشد.8
مادرش نور از قبیله ی خولان به انصار انتساب داشته ، چنان که او خود گفته است :”و کانت امّی تنسب الی الانصار “9 یکی از دائیهای ولی یحیی بن یغان ، پادشاه تلمسان و عابد و زاهد زمان و دائی دیگرش ابومسلم خولانی است که از عُباد و زهاد عصر خود بوده است . عمویش عبدالله بن محمد بن عربی نیز از عارفان صوفیان بزرگ زمان و نخستین همسرش مریم بنت محمد ، بانویی صالح از خاندان اصیل بنی عبدون دخترش زینب نیز از خردسالی متحقق در مقام الهام بوده است .10

2-7 کنی و القاب ابن عربی:
در اکثر منابع ، ابوبکر ضبط شده است11. عده ای هم او را با کینه ی ابوعبدالله معرفی
کرده اند . و او خود در کتاب فتوحات مکیه آورده است که :” فعند ما دخلتُ علیه قال لی با ابا عبدالله” به احتمال قوی هر دو کینه شناخته شده و گویا به ابن افلاطون و در اندلس به ابن سراقه نیزمعروف بوده است.ولی بیشتر در غرب به ” ابن العربی ” با الف و لام – و در شرق به ” ابن عربی” بدون الف و لام – تا با قاضی ابوبکر بن العربی اشتباه نشود شهرت یافته است ،12 ولی عنوان اعرف و لقب اشهر وی در میان پیروانش عنوان با معنی و لقب بسیار با شکوه ” شیخ الکبر ” است که به حق شایسته آن است که این لقب را از غوث تلمسانی گرفته است و از جمله القاب دیگر وی بدین شرح است : محیی الحق و الدین ، مربعی العارفین ، روح التنزلات و الامداد ، الف الوجود ، سلطان العارفین ، ماحی الدین ، نادره ی دهر ، شگرف مرد ، قطب الوجود و الکبریت الاحمر ، الشیخ الکبر ، القطب الافخر ، اسم اعظم ، ابوالشطحات و بسیاری دیگر القاب به او داده اند.13

2-8 چشم اندازی بر آثار و عقاید ابن عربی:
ابن عربی در میان دیگر عارفان از ویژگی برجسته ای برخوردار است وی نه تنها ، خود با سیر و سلوک عرفانی ، وریاضت جسم ونفس ، پله های عشق را پیموده بلکه بر هر پله ای ، نشانی از گامهایش بجا گذاشته است. تا نوری بر سالکان رهرو باشد ، بدین ترتیب وی عرفان نظری را پایه گذاری نموده تالیفات بیشمار او در این زمینه که بنابر گفته برخی چهارصد کتاب و رساله می باشد.(زرکلی ، الاعلام ، 1375 ، 170)
از میان این تالیفات به ذکر چند نمونه که مهمترین آنها به شمار می آید بسنده می کنیم.
” الفتوحات المکیه فی معرفه الاسرار المالکیه و الملکیه ” که بزرگترین و اصلی ترین و مفصل ترین و بنیادی ترین نوشته ابن عربی است و در آن از اصول عرفان نظری و عقاید خود سخن گفته است که مشتم

دیدگاهتان را بنویسید